Lisanssız Yazılım Kullanımı
Lisanssız Yazılım
Kullanımı Nedir? Yazılım Lisans
Sözleşmesi Nedir? İzinsiz Kopyalama
Nedir? Orijinal Yazılım Kullanmanın Yararları
Nelerdir? Lisanssız Yazılım Kullanmanın
Riskleri Nelerdir? Hangi Eylemler Lisanssız Yazılım Kullanımı Kapsamına
Girer? Lisanssız Yazılım Kullanımına Karşı Yasalar
Yasa
Karşısında Kimler Sorumludur?
Lisanssız Yazılım Kullanımı Nedir?
Lisanssız Yazılım Kullanımı, Türkiye ve uluslararası telif hakkı
yasalarıyla korunan yazılım ürünlerinin yetkisiz olarak
kopyalanması, çoğaltılması, kullanılması ya da üretilmesidir.
Lisanssız yazılım kullanan her kişi aslında hırsızlık yapmış sayılır
ve Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) gereğince cezalandırılır.
Yazılım Lisans Sözleşmesi Nedir?
Yazılım lisans sözleşmesi belirli bir yazılım ürünü ile ilgisi
bulunan ve eser sahibi tarafından izin verilmiş kullanım şartlarını
ifade eder. Lisans sözleşmesinde yazılıma sahip olan kullanıcının
haklarını belirten ve gerekli düzenlemeleri içeren şartlar yer alır.
İzinsiz Kopyalama Nedir?
Lisanslı
yazılım alanlar, orijinal disketlerin başına gelebilecek herhangi
bir aksiliğe karşı sadece bir adet yedekleme kopyası yapabilirler.
Orijinal yazılımların herhangi bir şekilde çoğaltılmış diğer
kopyaları ise izinsiz kopya olarak nitelendirilir. Bu davranış da,
yazılımı ve kullanım haklarını koruyan Fikir ve Sanat Eserleri
Kanunu’nun (FSEK) ve lisans sözleşmesinin ihlali demektir.
Orijinal Yazılım Kullanmanın Yararları
Nelerdir?
- Yazılımın yeni sürümlerine uygun fiyatlarla geçiş olanağı
- Gerekli kullanım kılavuzları
- Eğitim olanağı
- Teknik destek alabilme
- Tam ve eksiksiz çalışan yazılım fonksiyonları
- Kalite güvencesi
- Virüs riskine karşı koruma
- Yasalara uygunluk
Lisanssız Yazılım Kullanmanın Riskleri Nelerdir?
- Hatalı ve eksik dokümanlar
- Yeni versiyonlara geçmek pahalıya mal olur
- Eğitim olanağı yoktur
- Teknik destek yoktur
- Fonksiyonlar eksik ve hatalı çalışır
- Kalite ve güvenilirlik açısından zayıftır
- Virüslere karşı hiçbir koruma yoktur
- Yasal takibatlara maruz kalınır
Hangi Eylemler Lisanssız Yazılım
Kullanımı Kapsamına Girer?
Son Kullanıcı Kopyalaması: Bir yazılımın, işyeri
bünyesinde, lisanslı kullanıcısının dışında çok sayıda çalışanın
kullanması amacıyla kopyalanması. İş ortamı dışında, arkadaşlar
arasında yapılan disket değişimi de bu kategoriye girer.
Sabit-Disk Yüklemesi: Bilgisayar firmalarının, müşteri
çekmek amacıyla, yazılımları izinsiz kopyalayarak, sattıkları
bilgisayarın sabit disklerine yüklemeleri.
Sahtecilik:Telif hakkına sahip yazılımların yasadışı
yollardan çoğaltılarak satılması. Çoğunlukla ürünün yasal
gözükmesini sağlayan yöntemlerle (paket, logo, hologram, vb.
taklidi) yapılır.
Eş Anlı Kullanım: Son kullanıcının sadece kendi kullanımı
için lisans aldığı yazılımın, aynı anda ya da farklı zamanlarda,
birden fazla bilgisayarda kullanılmasıdır.
İlan Tahtası'nda (BBS) Kopyalama: Telif hakkı bulunan
yazılımların, ortak ya da yarı özel bir elektronik ilan tahtasına
modem ile bağlanan kullanıcılar tarafından izinsiz kopyalanması.
Internet Yoluyla Kopyalama: Web sayfası aracılığıyla,
yazılımın lisanssız olarak bilgisayarlara yüklenmesidir.
Yazılım Kiralama: Yazılımın yasadışı olarak son
kullanıcılara kiralandığı ve kiralanan yazılımın son kullanıcılar
tarafından bilgisayarın sabit diskine sürekli kullanım amacıyla
kopyalanması durumu.
Lisanssız Yazılım Kullanımına Karşı
Yasalar
Bilgisayar programları, ülkemizde 12 Haziran
1995 tarihinden itibaren yürürlüğe girerek, Fikir ve Sanat Eserleri
Kanunu’nu değiştiren 4110 sayılı yasayla koruma altına alınmıştır.
Bunun dışında bilgisayar programları, 1991 yılında Türk Ceza
Kanunu’nun "Bilişim Suçları" adı altında düzenlediği 525. madde ile
de korunmaktadır. Lisanssız Yazılım Kullanımı, Türk Ticaret Kanunu
açısından da haksız rekabet suçu teşkil eder.
Suç teşkil eden durumları şöyle sıralayabiliriz;
- İzinsiz olarak çoğaltılmış (lisanssız) yazılımları elde
bulundurmak, kullanmak, kiralamak, satmak ve dağıtmak.
- Lisanslı (orijinal) yazılımları izin verilenden fazla sayıda
çoğaltarak bunları kiralamak, satmak ve dağıtmak.
- Yazılımın şifre veya kilitlerini açan yöntem ve araçları
ticari amaçla elinde bulundurmak veya dağıtmak.
- Bilgisayar sistemindeki programları, verileri veya diğer
unsurları hukuka aykırı olarak ele geçirmek.
Yaptırımlar Nelerdir? Lisanssız yazılım kullanımı,
önemli cezai yaptırımlara neden olur. 3 Mart 2001'de yürürlüğe giren
yeni Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na göre bu cezaların son hali
söyledir.
- Lisans başına 10 milyar TL'den 150 milyar TL'ye kadar para
cezası.
- 2 yıldan 6 yıla kadar, para cezasına çevrilmeksizin hapis.
- 3 yıla kadar meslekten men cezası.
- Lisanssız yazılımların yüklenmiş olduğu bilgisayar
donanımlarına el konulması.
Yasa Karşısında Kimler Sorumludur?
Bilgisayar Kullanıcıları Bilgisayar kullanıcıları,
bilerek veya bilmeyerek lisanssız yazılım kullanmakla yasalar
karşısında suç işlemiş sayılır. Bu durumda yasalar, hem işverene hem
de çalışana (kullanıcıya) cezai yaptırımlar getirir.
Kuruluşlar İşveren ve yöneticiler, çalışanların
lisanssız yazılım kullanması veya bulundurması halinde, bunu bilmese
dahi yasalar karşısında sorumlu olurlar. Bu suçun işlenmesini
önlemeyen yöneticiler, kendileri suç işlemiş gibi cezalandırılırlar.
Yasa, ne şekilde olursa olsun lisanssız yazılım dağıtımı ve satışı
yapan şirketlere de ağır yaptırımlar getirmektedir. Bilgisayarlara
lisanssız yazılım yükleyerek satışını veya dağıtımını yapan
şirketler, diğerlerine oranla daha ağır yaptırımlarla
cezalandırılmaktadır.
Bir kullanıcı olarak sorumluluklarınız nelerdir? Bir
yazılım kullanıcısı olarak ilk sorumluluğunuz orijinal programları
yalnız kendi kullanımınız için satın almaktadır. Eğer yazılımı
işiniz için alacaksanız, işyerinizdeki her bilgisayarın kendi
orijinal kopyası ve gerektiği kadar kullanım kılavuzu olmalıdır.
Yazılım üreticisinin yazılı iznini almadan bir yazılımın tek
orijinal kopyasını birden fazla bilgisayara kurmak, yazılımı ödünç
vermek, kopyalamak ya da dağıtmak yasalara aykırıdır. Bir yazılımı
satın alırken bunun meşru bir ürün olduğundan emin olun. Birçok
taklit ürün paketlerinin görünümleri orijinaller gibidir. Ancak
bunların kaliteleri düşüktür. Yazılım üreticileri, yeni ürünlerin
taklit edilmesini zorlaştırmak için çalışmalarını
sürdürmektedir.
|