İstanbul Atatürk ve Ankara Esenboğa Havalimanı projelerine imza atan TAV, bu tecrübesini Tiflis'e taşıyor. Tiflis Uluslararası Terminal Binası projesini yürüten ekip Autodesk AutoCAD Revit Series yazılımını kullandı. Tiflis Dizayn Ofis Şefi Mimar Ayşegül Kamut ile Autodesk Revit'in projeye katkıları üzerine bir söyleşi gerçekleştirdik.

“Tiflis Uluslararası Terminal Binası” projesinden kısaca bahseder misiniz?

Tiflis Uluslararası Terminal Binası, tasarımı tamamıyle TAV Design’a ait, yaklaşık 24.000 m2’lik, 3 yolcu köprülü, 200 araç kapasiteli otoparkı olan, kısmi bodrum, zemin, asma, birinci kat ve kısmi servis katından oluşan modern bir yapı olacaktır. Çelik + BA konstrüksiyon ile inşa edilmesi düşünülmüştür. Cephe ve çatıda da çelik ve cam yoğun olarak kullanılmıştır. Şu anda 1/100 detayında projelendirme çalışmaları devam etmektedir. Proje TAV açısından yap-işlet-devret projesi olması nedeniyle önemlidir.

Proje için kaç kişilik bir ekip oluşturdunuz?

Mimari tasarım ve tasarım geliştirme sürecine 8 kişilik bir ekip ile başlanmış ve 4’ü son 2 hafta katılmak üzere 12 kişilik mimari tasarım ekibi oluşturulmuştur.

Proje için Autodesk Revit yazılımını kullandınız. Proje ekibinde bu yazılımı kullanan ve yeni öğrenenler projeye kolay uyum sağlayabildiler mi?

Kanımca evet; Autodesk Revit öğrenilmesi zor bir yazılım değil. Mimari nesneler ile 3 boyutlu çalışıldığı için yapılanlar kolay algılanıyor. Hatta ekibe yeni katılan arkadaşlardan bazısının hiç CAD deneyimleri olmamasına rağmen projeye uyum sağlayabildiler. Tabii daha önceden Revit kullanan arkadaşlarımız yenilere deneyimlerini aktardılar. Buna ek olarak bir haftalık kısa bir eğitimden de geçtiler.

Bazı ekip üyelerinin hiç CAD deneyimi olmadığını söylediniz. Bu açıdan Autodesk Revit öğrenmeleri ve kullanmaları zor olmadı mı?

Hayır, hiç CAD deneyimi olmayanlar veya çok az olanlar dahi, mimari tasarım ekibi organizasyonunu doğru kurmamıza bağlı olarak, fazla zorlanmadılar. Aslında daha önce farklı yazılımlar ile deneyimleri olanlar ve bu yazılımlarla proje üretenler ister istemez kullanmış oldukları yazılımlardan vazgeçmek istemiyorlar. Bu açıdan Revit kullanmaya başlayan ama CAD deneyimi olmayan arkadaşlarımız, Revit’in felsefesini daha rahat benimsediler ve ekibe sonradan katılmalarına rağmen organizasyon içinde yerlerini daha kolay aldılar.

Autodesk Revit’ten proje sürecinde nasıl yararlandınız?

Yazılımın 3 boyutlu modelleme üzerine çalışıyor olmasının faydalarını en çok tasarım ve planlama aşamasında gördük. Maket yapar gibi binayı ve çevresini yarattığınız için Revit ile çalışırken de maket yapar gibi istediğimiz detayda çalışabildik. Başlangıçta daha belirginleşmemiş noktalar üzerinde çok takılmadan bütün üzerine yoğunlaştık. Takım çalışmasına geçince herkesin görevleri belli oldu. Bu görevlere göre detaylandırmalar yapıldı. Revit dokümantasyon işlerini 3 boyutlu modelden otomatik olarak yaptığı için kesitler ve cepheler vb. hazırlanmasında zaman tasarrufumuz oldu.

Autodesk Revit yazılımı projenin tasarımına ne katkılar sağladı?

Bahsettiğim gibi tasarıma daha çok zaman ayırabildik. Yani ne yaptığımızı 3 boyutlu görerek çalışmak daha çok alternatif üretme, sorunlu yerleri önceden görme gibi kolaylıklar sağladı. Bunlara zamanında müdahale edebilmek daha sonra yapım sürecinde oluşabilecek koordinasyon eksikliğinin önüne geçilmesinde çok önemli. Örneğin; çatı tasarımımız kesinleşmişti, ancak cepheler ve malzemeleri ile ilgili işverenin istekleri vardı. Revit’in tasarım alternatifleri yaratma sistemini (Design Options) kullanarak öneri cepheler yarattık. Sonunda bunlardan birine karar verildi. Revit sayesinde ihtiyacımız olan 3 boyutlu modeller daha kolay yaratılmış oldu.

Cephelerin tasarımının kesinleşebilmesi için öneri tasarımlar yaptığınızdan bahsettiniz. Autodesk Revit’in “Design Options” sistemini kullanarak farklı cephe tasarımları yaptınız ve bunlardan biri üzerinde karar kıldınız. “Design Options” özelliği hakkında neler düşünüyorsunuz?

Revit’in Design Options sistemi; tasarımın deneme yanılmalarla ilerleyen bir süreç olması ve bir bölümü tasarlanan yapının başka bölümlerinin de etkilenmesi ve sürekli değişmesi nedeniyle oldukça yararlı bir özellik. Bizim projemizde cephe üzerinde oluşturduğumuz önerileri, çatı tasarımı ile birlikte düşünmemiz gerekiyordu. Revit özellikle çatı veya diğer bina bölümleri için de öneriler oluşturabilmek, bunların kombinasyonlarını görebilmek ve doğru karar verebilmek için çok yardımcı oldu.

Plan, kesit, görünüşler üzerinde belli kişiler mi çalıştı? Takım çalışmasını nasıl organize ettiniz?

AutoCAD ile çalışırken; takım çalışması içerisinde kişiler sorumlu oldukları paftaların notasyon işlerini de yapmaktaydı ve bu zaman aldığı için tasarım problemleri gözden kaçabiliyordu. Revit’te çalışırken plan, kesit ve görünüşlerin de ekip içerisinde paylaşımını yaptık. Planların notasyonlarını yapan ayrı arkadaşlarımız oldu. Kesit ve görünüşler üzerinde ise en son teslim aşamasında “drafting” ile epey rötuş yaptık. Grafik anlamda içimize sinen çizimler olmasını istediğimiz için AutoCAD altyapısından da epey yararlandık.

Autodesk Revit ile yaptığınız bu takım çalışmasında her bir ekip üyesine belli görevler verildiğinden bahsettiniz. Bu workset’leri (görevleri) neye göre hazırladınız?

TAV aynı zamanda yapım firması olduğu için yapım ve teknik anlamda da “workset” ayırımını doğru yapabildik. Yani binayı oluşturan strüktürel işleri, tüm yapı elemanı gruplarını ayrı ayrı “workset” mantığını kullanarak böldük. Yapıyı bir maket gibi düşünürsek, tüm model dış cephe, çatı ve çelik strüktür, betonarme taşıyıcı sistem, iç duvarlar, tefriş elemanları, asma tavanlar vb. gibi parçalara ayrıldı. Herkes kendi sorumluluğunda olan bölüm üzerinde çalıştı.

Proje’de 12 kişilik bir ekip ile çalıştığınızı söylediniz. Autodesk Revit ile takım çalışması yaparken bu ekip yeterli oldu mu?

Evet ekip yeterli oldu. Herkes sahibi olduğu “workset”lerde çalışarak gerektiğinde diğerlerinin çalıştığı yapı elemanlarını “ödünç alarak” gerekli koordinasyonu sağladı. Ama bunu daha önce AutoCAD kullanırken de farklı bir yöntemle sorunsuz olarak yaptığımızı söylemeliyim.

Proje teslim tarihi göz önüne alındığında 1/100 teslimler için yapacağınız dokümantasyon işlerinde Autodesk Revit’in yardımları neler oldu? Toplam kaç pafta üretildi?

Toplam 30 civarı A0 ve üzeri pafta üretildi. Revit’in yardımlarını daha çok, mimarları genelde angarya iş olarak yoran listeler (mahal listeleri, malzeme listeleri vb) ve çeşitli kodlamalarda gördük. Kendi adımıza Revit’i alan hesaplarında çok verimli kullanamadığımızı söyleyebilirim. Daha profesyonel kullanarak ileride bu gibi özelliklerinden de yararlanmalıyız diye düşünüyorum.

Autodesk AutoCAD Revit Series içinde AutoCAD yazılımı da Autodesk Revit’ten ayrı kullanılabilmektedir. Çoğu mimari tasarım ofisinde AutoCAD yazılımının ağırlıklı olarak kullanıldığı bir gerçek. Sizin de Revit Series kullanıcısı olduğunuzu düşündüğümüzde daha önce (örneğin İstanbul ve Ankara terminalleri için) AutoCAD ile hazırladığınız projelerde oluşturduğunuz verileri Autodesk Revit’te kullanabildiniz mi?

Evet, daha önceden diğer terminal binaları için hazırladığımız birçok çalışmayı AutoCAD’den Revit’e aktarmakta hiç sorun yaşamadık. Bunlar hem zaman kazandıran, hem de, detay ölçeğinde düşünürsek, aynı detayı tekrar tekrar çizmekten kurtaran özellikler.

Mimari tasarım ofislerinde iki boyutlu çalışıldığında dahi karar verme sürecinde çoğu zaman 3 boyutlu modelleme ihtiyacı da hissedilmektedir. Autodesk Revit ile 3 boyutlu bir ortamda çalışıyor olmak neler sağladı?

Bahsettiğim gibi sorunlu noktaları önceden görebiliyorsunuz; daha çok zamanı tasarıma ayırabiliyorsunuz. Daha çok alternatif üreterek daha iyiyi yakalayabiliyorsunuz. 3 boyutlu çalışmak tasarım sürecinde her zaman bir gerekliliktir ve Revit sayesinde ayrı yazılımlarla 3 boyutlu çalışma üretmeye gerek kalmıyor.

Autodesk ürünleri arasındaki bağlantılar ve veri paylaşımı çalışmalarınızda neler sağladı?

Bazen bir takım proje sunumları veya koordinasyon toplantılarına acil bir şeyler vermek gerekiyordu. Uzmanlığımız olan programı tercihli olarak kullandık açıkçası. Ama daha sonra 3ds max ile ürettiklerimizi de Revit’e aktarabildik. Revit içerisine, Max ya da AutoCAD’te yapılan çalışmaların alınabilmesi işimize yaradı. Henüz yapmadık ama Revit içerisindeki modelimizi Max’e canlı bağlamanın yararını belirtmeliyim.

Tiflis Uluslararası Havalimanı Projesi, Autodesk Revit kullanarak tasarım artı projelendirmesini yaptığınız ilk proje. Bu konuda son olarak belirtmek istedikleriniz neler?

Revit’in uygulama projeleri çiziminde de kullanılabileceğini gördük. Ancak kullanıcı sayısı arttıkça merkez dosya tek olduğu için dosya boyutu server’ı zorlamaya başladı. Bu nedenle çok iyi bir IT altyapısı gerekmekte.

Son olarak Revit ile ilgili söyleyebileceklerim şunlar: Değişik yazılımlardan yeni bir yazılıma geçilmesi, kısıtlı teslim süresi ve TAV Design olarak farklı deneyimlerden oluşmuş bir takım olmamız nedeni ile zaman zaman zorluklar yaşamamıza rağmen, Revit programının mimari tasarımda AutoCAD’e oranla çok daha iyi düşünülmüş ve tamamen mimariye yönelik bir program olduğunu düşünüyorum.