Bu yazıda AutoCAD ve Autodesk Map 3D yazılımları arasındaki temel farklardan bahsedeceğiz. Teknik düzeydeki bu karşılaştırma yazılım satın alırken size yardımcı olacaktır. Autodesk Map 3D, AutoCAD'in tüm işlevlerinin yanı sıra GIS ve harita üretimine yönelik işlevler içerir:

• Çok kullanıcılı ortamda CAD çizimleri ve GIS dosyaları yaratılır, düzenlenir, sorgulama ve analizler yapılır.

• Endüstri standardı birçok formatı destekler

• Koordinat sistemi desteği vardır

• En uygun/kısa yol, tampon bölge ve örtüşüm gibi birçok GIS analizi yapılabilir

• Proje yönetimi için veri yönetim araçları içerir

Veri Ulaşımı
AutoCAD yazılımı tek bir çizim dosyası üzerinde işlem yapmak üzere tasarlanmış bir yazılımdır. Kullanıcılar yeni bir çizim yaratmak veya mevcut bir çizim üzerinde değişiklik yapmak için bir dosyayı açar ve işlemlerini tamamlar. Çok kullanıcılı ortamlarda meydana gelebilecek problemleri önlemek amacıyla aynı zamanda bir çizimi tek kullanıcı kullanabilir. AutoCAD'de dış referans dosyası (xref) özelliği kullanılarak çizim dosyası içerisinde diğer dosyaları da kullanabilmek mümkündür. Dış referans olarak eklenen nesneler altlık olarak kullanılabilir.

Tipik bir AutoCAD dosyasından farklı olarak kompleks GIS veri setleri tek bir çizim dosyası içerisinden kullanılabilmek için çok büyüktürler. Kullanıcılar projelerindeki ana elemanlara göre kullanılabilir boyutlarda çizim dosyaları üretirler ve daha sonra diğer kullanıcılar proje amaçlarına göre veri setleri oluşturarak çalışırlar. AutoCAD birden fazla dosya üzerinde, aynı anda düzenleme yapma olanağı vermez.

Sorgulamalar
Autodesk Map 3D birden fazla dosyanın aynı ortamda düzenlenmesine olanak tanır. Kullanıcılar çizim setleri oluştururlar. Her dosyayı ayrı ayrı açıp üzerinde çalışmak yerine Autodesk Map 3D'de birden fazla dosya veya GIS dosyaları çizim seti olarak tanımlanır. Kullanıcı sorgulama işlemi ile çizim dosyaları arasından istediği kriterlere uyan nesneleri çizimine aktarır. Autodesk Map 3D'de sorgulamalar, konumsal, nesne özellikleri ve veri tabanı bağlantıları kullanılarak tanımlanabilir. Bir sorguyu çalıştırdığınızda kullandığınız çizimlerin içerisinden istediğiniz kriterlere uygun nesneler çalışma ortamına aktarılır ve çiziminizin bir parçası olur (Bkz. Şekil 1).

Şekil 1: Autodesk Map 3D, birçok çizimin içerisinden kullanıcının belirlediği kriterlere uygun nesneleri çalışılan çizimin içerisine getirir.

Autodesk Map 3D'nin, dosyalardan kullanıcının istediği nesnelerin çizime aktarılabilmesi özelliği, büyük veri setleri ile çalışılabilmesine olanak tanır. Sadece istenen nesnelerin çizime aktarılmasına değil, sorgulanan nesneler ile ilgili raporlar alınmasına, nesnelerin özelliklerinin değiştirilmesine, poligonların boyanmasına veya taranmasına ve nesnelere etiket atanmasına da olanak tanır. AutoCAD yazılımı ile bu işlemlerin yapılması hem çok uzun sürer hem de zor bir süreç içerir.

Çok Kullanıcılı Ortam
Autodesk Map 3D bir çizim dosyasını aynı anda birden fazla kullanıcının kullanabilmesine olanak tanır. Autodesk Map 3D'nin çok kullanıcılı ortamında; kullanıcı sorguladığı bir nesnenin üzerinde düzenleme yaparken bu nesne kilitlenir, diğer kullanıcılar aynı nesne üzerinde değişiklik yapamazlar. Çizim bazında değil nesne bazında kilitleme yapılır. Bunun sonucu olarak birden fazla kullanıcı aynı anda aynı dosya üzerinde birbirlerinin işlerine karışmadan işlem yapabilir. Kullanıcılar mevcut nesneler üzerinde değişiklik yaptıktan sonra bu değişiklikleri orijinal çizime saklarlar. Veri Kullanımı GIS projelerinin ilk aşamasını doğru ve hassas verinin elde edilmesi oluşturur. Mevcut verinin kullanılabilir bir formata dönüştürülmesi büyük önem taşır. Autodesk Map 3D'nin AutoCAD'de yer almayan GIS veri formatlarına desteği vardır. Buna ek olarak koordinat sistemlerini tanır ve dönüşümler yapabilir.

AutoCAD ve Autodesk Map 3D dünyada en yaygın olarak kullanılan konumsal veri formatı olan DWG formatını kullanır. Dünyadaki konumsal verilerin %70'nin DWG formatında olduğu tahmin edilmektedir. Autodesk'in veri değişim formatı olan DXF, uygulamalar arasında veri değişimi için oldukça sık kullanılan bir formattır. Bunlara ek olarak verileri İnternet üzerinden sunmak ve paylaşmak için de DWF formatı kullanılmaktadır.

Autodesk Map 3D, AutoCAD'den farklı olarak birçok GIS formatını okuyup yazabilmektedir. Burada kritik olan dosyaların sadece geometrik verilerini okuyup yazmak değil nesneler ile ilişkili verilerin de kullanılabilmesidir.

Desteklenen formatlar:

• ESRI'nin SHP, coverage ve e00 formatları

• Microstation DGN

• MapInfo MIF/MID ve TAB formatları

• GML V2 (hem Open GIS hem de Great Britain Ordinance Survey sürümleri)

• SDTS (Spatial Data Transfer Standard) ve VPF (Vector Product Format)

• DEM dosyaları

• TIN dosyaları (Bkz. Şekil 2)

Şekil 2: Autodesk Map 3D'de DEM verisinden yaratılmış bir model Diğer GIS yazılımlarının dosya formatlarına saklama işlemini gerçekleştirirken nesnelerin veritabanı bağlantıları da saklanır ve saklama işlemi sırasında koordinat dönüşümü yapılabilir (Bkz. Şekil 3).

Şekil 3: Autodesk Map 3D'de başka GIS formatına saklarken veritabanı bağlantıları da saklanır.

Raster Desteği
AutoCAD yazılımı, vektör verilerin kullanımı için özelleşmiştir. Autodesk Map 3D de bu özelliğe sahiptir, fakat çoğu GIS projesinde raster verileri de kullanır.

Vektör veriler, belirli bir koordinat sistemi ile gerçek dünya üzerinde yer alırlar, raster verileri vektör üzerinde doğru yere oturtmak AutoCAD de dahil olmak üzere CAD yazılımları ile gerçekleştirilemez. Birçok raster görüntü formatı, içerisinde koordinat ve ölçek bilgisini de barındırır. Autodesk Map 3D'de coğrafi referanslı raster görüntüler kullanılabilir (Bkz. Şekil 4).

Sekil 4: Autodesk Map 3D'de bir MrSID raster görüntüsü ve vektör Şeriler görüntüleniyor.

Veri Organizasyonu
GIS projelerinin doğası gereği verilerin yönetimi oldukça karmaşık olabilir. AutoCAD yazılımı geometriyi yaratmak ve yönetmek için tasarlanmıştır, fakat dinamik GIS ortamında yer alan binlerce parçayı veya milyonlarca veriyi yönetemez. GIS projeleri genellikle birden fazla harita ve çizim dosyası, nitelik verisi, veritabanı bağlantıları, topoloji, konumsal ilişkiler ve birden fazla koordinat sisteminde yer alan konumsal veriler içerir. Bu verilerin nasıl organize edileceği projenin verimliliği, performansı ve kullanılabilirliği açısından büyük önem taşır. Autodesk Map 3D, AutoCAD'in sunduğu geometri yaratma araçlarının yanı sıra, veri organizasyonu ve yönetimi için güçlü işlevler içerir.

Özellik Sınıfları
Bir AutoCAD çiziminde katman, renk, çizgi tipi gibi nesne özellikleri kolaylıkla yönetilebilir. Fakat bir GIS projesi için kısıtlamaları vardır. Örneğin katman isimlendirme karmaşık bir hale gelebilir ve veriye yabancı olan kullanıcılar anlamakta güçlük çekerler.

Atodesk Map 3D, AutoCAD'in tüm nesne özelliklerini ve özellik sınıflarını destekler. Özellik sınıfı çizimdeki nesneleri, yollar, parseller, rogar kapakları gibi gerçek dünya özelliklerine dayanarak organize etmede kullanılır.

Çizimde özellik sınıflama işlevi kullanılarak bir nesne yaratıldığında nesne otomatik olarak o özellik sınıfının özelliklerinde ve değerlerinde yaratılır. Özellik sınıfları yaratılırken o nesnelerin ne gibi özellikler alabileceği baştan belirlenir; örneğin enerji nakil hatları için yaratılan özellik sınıfına nesnenin rengi, katmanı, çizgi tipi, çizgi kalınlığı, bağlı olacağı object data tablosu ve çıktı stili tanımlanır ve kullanıcı enerji nakil hattı çizmek istediğinde özellik sınıfında belirlenen özelliklerde nesneler yaratabilir.

Autodesk Map 3D özellik sınıfı aracının en büyük yararı, tanımadığınız katman isimlerini çözmekle zaman kaybetmemektir. Diğer bir avantajı ise binlerce çizim nesnesinin özelliklerine tek bir sağ tuş tıklaması ile ulaşılabilmesidir.

Proje Çalışma Ortamı
Autodesk Map 3D proje çalışma ortamı proje elemanlarını kolaylıkla yönetmenize yarayan bir penceredir. Bu pencereden sürükle bırak ile veritabanı projeye getirilebilir, veritabanı ilişkileri kurulabilir, topoloji yaratılıp mevcut topolojiler görüntülenebilir, sorgulama ve analizler yapılabilir. Aslında bu pencere ile Autodesk Map 3D'nin çoğu GIS işlevi gerçekleştirilebilir (Bkz. Şekil 5).

Şekil 5: Autodesk Map 3D proje çalışma ortamı projenin bileşenlerini kolaylıkla yönetebileceğiniz görsel bir araçtır.

Veri İlişkileri
AutoCAD en çok, hassas ve doğru geometri yaratma işlevleriyle bilinir. Çok fazla bilinmeyen bir özelliği ise coğrafi nesnelere nitelik verilerinin atanabilmesidir. Bir nokta su vanasını temsil ediyorsa, bu noktaya vananın çapı, basınç değeri veya son kontrol tarihi gibi bilgiler atanabilir.

Akıllı Bloklar: AutoCAD'de noktasal nesneler blok olarak tanımlanır ve bu bloklara sözel veri atanabilir. Fakat bu veriler sadece noktasal nesnelerde kullanılabilir; çizgi, polyline veya poligonlarda kullanılamaz. Nesne Verisi: Autodesk Map 3D'de akıllı bloklara ek olarak nesneler için nitelik verisi tabloları tanımlanabilir. Tüm AutoCAD nesneleri bu tablolarla ilişkilendirilebilir. Nesne verisi Autodesk Map 3D'nin içerisinde yer alan küçük bir veritabanı olarak düşünülebilir. İlişkilendirilen veriler sorgulanabilir veya üzerlerinde analizler yapılabilir (Bkz. Şekil 6)

Şekil 6: Autodesk Map 3D'nin nesne verisi ile nesnelerin nitelik verilerine ulaşabilirsiniz.

yazının devamı...