Autodesk Architectural Desktop'ın çatı nesneleri oldukça esnek bir yapıya sahiptir. Çatının tüm yüzeylerine ait eğim açıları ayrı ayrı tanımlanabilmektedir. Ancak çatılar her zaman düz yüzeylerden oluşmayabilir. Özellikle villa tipi yapıların tasarımında, çatı katında yer alacak mekanlar için çatı pencereleri oluşturmak gerekecektir. Çatı pencereleri temelde çatıya eklenmiş duvar, pencere ve ek çatılardan oluşmaktadır. Peki çatı ve bu ek nesneler nasıl ilişkilendirilir? Bunu açıklamak için basit iki örnek kullanabiliriz.

Autodesk Architectural Desktop'da "Roof" nesnesi tüm çatıyı bir nesne olarak ele alırken, "Roof Slab" çatıyı oluşturan yüzeyleri bağımsız çatı parçaları olarak ele almaktadır. Örneğimizin kolay anlaşılabilmesi için çatının tek bir yüzeyi üzerinde çatı pencereleri oluşturacağız.

Bu aşamada dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta vardır. Çatı pencerelerinin oluşturulmasında kullanılan tüm çatılar "Roof Slab" nesnesi olmak zorundadır. Eğer, "Roof" nesnesi ile oluşturduğunuz çatıya bir çatı penceresi eklemeniz gerekiyorsa, ilk olarak "Roof" nesnesini "Roof Slab"e dönüştürmeniz gerekir. Bunun için, çatıyı seçtikten sonra, sağ tuş menüsünden ulaşılan "Convert to Roof Slabs" komutunu kullanmanız gerekmektedir. Eğer bu komut sağ tuş menüsünde yer almıyorsa, çatı zaten "Roof Slab" nesnesi olarak oluşturulmuş demektir.

Örneğimizde yer alan eğik çatı düzlemi "Roof Slab" ile oluşturulmuştur. Çatı penceresinde yer alacak duvarlar için herhangi bir duvar tipi kullanılabilir. Ancak bu duvarlar kapalı bir mekan oluşturmak zorundadır. Örneğimizde yer alan çatı penceresinin dört duvarı olduğunu görebilirsiniz (Bkz. Şekil 1). Eğer duvarlar kapalı bir alan oluşturmaz ise son aşamada hata mesajı ile karşılaşırsınız.

Şekil 1: Çatı ve çatı penceresini oluşturan duvarlar

Çatı penceresini oluşturan duvarların üstündeki çatının da "Roof Slab" nesnesi olması gerekmektedir.

Çatı penceresini oluşturan duvar, pencere ve çatı tamamlandıktan sonra, ana çatıyı seçerek sağ tuş menüsünden "Roof Dormer" komutunu seçin. "Roof Dormer" komutu tıklandığında çatı penceresini oluşturacak nesneleri seçmeniz istenecektir. Tüm nesneleri seçtikten sonra klavyeden "Enter" komutunu tıklayarak seçimi onaylayın. Eğer nesnelerde herhangi bir hata veya eksiklik var ise bu aşamada bir uyarı mesajı ile karşılaşabilirsiniz.

Seçim onaylandıktan sonra komut satırında "Slice wall with roof slab [Yes/No] :" sorusu yer alacaktır. Bu soruya "Yes" yanıtını vererek duvarların çatı tarafından kırpılmasını sağlayabilirsiniz.

Duvarların çatı tarafından kırpılmasından sonra duvarların oluşturduğu kapalı alana ait arka duvarın çizim alanında kaldığını göreceksiniz (Bkz. Şekil 2). Eğer bu duvar çizilmemiş olsaydı, çatı penceresini tanımlayan alan açık olacağından, işlem tamamlanamazdı. Bu duvarı silerek çatı pencerenizi tamamlayabilirsiniz (Bkz. Şekil 3).

Şekil 2: Çatı penceresinin birleştirilmesinden sonra kalan arka duvar

Şekil 3: Tamamlanmış çatı penceresi

Eğer çatıda oluşturulacak pencere, çatı yüzeyi üzerinde olacak ise, bunu ayrı bir yöntem ile gerçekleştirmek gerekir. Bir önceki örneğimizde kullandığımız çatı yüzeyini bu farklı pencere tipini açıklamak için de kullanabiliriz.

İkinci örneğimizde 80cm x 80cm'lik bir sabit pencereyi çatı yüzeyine yerleştireceğiz. Bunun için ilk olarak pencerenin çatı yüzeyi üzerinde yerleşeceği boşluğu oluşturmak gerekmektedir. Çatı yüzeyine dik olarak bir boşluk açmak için "UCS" komutunu kullanarak çalışma düzlemini çatı yüzeyine dik konuma getirin. Bunun için "UCS 3 Point" komutu kullanılabilir.

"Rectangle" veya "Polyline" komutları ile pencerenin içine yerleşeceği boşluk tanımlandıktan sonra, çatı nesnesini sağ tuş ile tıklayarak "Hole>Add" komutunu tıklayın. Bu işlemler sonunda çatı yüzeyi üzerinde 80cm x 80cm'lik bir boşluk açılmış olacaktır (Bkz. Şekil 4).

Şekil 4: Pencere boşluğunun oluşturulması

Çatı yüzeyine yerleştirilecek pencere için "Window" komutunu tıkladıktan sonra klavyeden "Enter" tuşuna basın ve bir önceki işlemde açılan boşluğa yakın bir noktaya 80cm x 80cm'lik bir pencere yerleştirin (Bkz. Şekil 5). "Align" komutunu kullanarak pencereyi boşluğun içerisine yerleştirebilirsiniz (Bkz. Şekil 6).

Şekil 5: Pencerenin oluşturulması

Şekil 6: Pencerenin boşluğa yerleştirilmiş şekli

Eğer pencerenin boyutlarının değişmesi gerekirse, açılmış olan boşluğun sağ tuş menüsü kullanılarak iptal edilmesi (Hole>Remove) ve yeniden oluşturulması gerekecektir. Ancak, yapılacak değişiklik pencere tipinin değişimi ile sınırlı ise, herhangi bir ek işlem gerektirmeyecektir.