Autodesk Architectural Desktop 2004 içerisinde oluşturulan mimari modeller, VIZ Render arabirimi kullanılarak kolayca görselleştirilebilir. Geçmişte AutoCAD'in rendering araçları ile sınırlı olan kaplama (Rendering) özellikleri, Autodesk Architectural Desktop 2004 ile, Autodesk VIZ'in "Radiosity" hesaplama sistemine dayalı görselleştirme araçları ile geliştirildi.

Projelendirme ve görselleştirmeyi iki bağımsız yazılımda birleştiren bu yapı, bu iki yazılımın arasında canlı bir bağlantı sağlamaktadır. Bu sayede, Autodesk Architectural Desktop içerisinde yapılan değişiklikler, VIZ Render'a kolaylıkla aktarılabilir.

Bu işleyişi ve VIZ Render'in temel görselleştirme araçlarını basit bir örnek ile inceleyebiliriz.

Örneğimiz için Autodesk Architectural Desktop içerisinde hazırlanmış bir kat planı kullanacağız (Bkz. Şekil 1). Ancak bu yazıda anlatılanlar herhangi bir proje dosyasında rahatlıkla uygulanabilir. Bu örnekte kullanılan kat planında yer alan bazı nesnelere Autodesk Architectural Desktop içerisinde malzeme tanımı yapılmıştır.

Şekil 1: Autodesk Architectural Desktop içerisinde oluşturulan kat planı

Nesnelere yapılacak malzeme tanımları kullanıcının tercihine bağlı olarak her iki yazılımda da yapılabilir. Eğer herhangi bir nesneye Autodesk Architectural Desktop içerisinde malzeme tanımı yapıldıysa, bu bilgiler VIZ Render'a eksiksiz olarak aktarılır. Daha sonra, gerek olması halinde, malzemelerin özellikleri ve içerikleri VIZ Render'da yeniden şekillendirilebilir.

• Autodesk Architectural Desktop içerisinde oluşturulan 3 boyutlu mimari modelin VIZ Render'a aktarılması için, kullanıcı arayüzünün sol alt köşesinde yer alan "Çizim Menüsünden" "Link to Autodesk VIZ Render" komutunun tıklanması yeterli olacaktır (Bkz. Şekil 2).

  
  Şekil 2: Çizim menüsü

• Bu aşamada VIZ Render açılacak ve kat planı aktarılacaktır. Aktarma işleminin tamamlanmasından sonra VIZ Render çalışma alanında (Viewport) kat planı eksiksiz olarak yer alacaktır. VIZ Render'ın "Utility" panelinde bulunan "File Link Manager" arayüzü, sahne içeriğinin bağlı bulunduğu DWG dosyasını takip etmek için kullanılır. Autodesk Architectural Desktop içerisinde, bu DWG dosyasında herhangi bir değişiklik yapılarak dosya saklandığında dosyayı temsil eden ikonun üzerinde kırmızı bir bayrak yer alacaktır. Bu değişikliklerin VIZ Render'a aktarılması için "Reload" veya "Reload Geometry Only..." komutlarının tıklanması yeterli olacaktır (Bkz. Şekil 3).

  
  Şekil 3: File Link Manager arayüzü

• VIZ Render arayüzünün sol üst köşesinde yer alan "Zoom" ve "Pan" gibi komutlar ile, çalışma alanındaki bakış açısı kolaylıkla düzenlenebilir. Ancak bu örnekte, tanımlı bir noktadan görselleştirme çalışması yapacağımız için bir "Free Camera" tanımlamamız gerekmektedir.

• Kameranın konumunu düzenlemek için ilk olarak arayüzün sol üst köşesinde yer alan "Minimize Viewport" komutunu tıklayarak çalışma alanını dört tanımlı görüntüye dönüştürmek gerekmektedir.

  Örneğimizde asansörlerin bulunduğu mekanda basit bir çalışma yapacağız.

• Kamerayı oluşturmak için, "Create" menüsünden "Cameras" grubu altında bulunan "Free Camera" komutunu tıklayın. Daha sonra, "Front" ismi ile tanımlanmış ön görünümde, asansörlerin bulunduğu alana açılan kapının içine denk gelecek bir noktayı tıklayın.

• Kameranın bakış açısını düzenlerken görüş alanını net algılamak için "Perspective" görünüm alanının ismine sağ tuş ile tıklayarak ulaşılan menüde "Views" grubundan "Camera" seçeneğini tıklayın. Bu işlem sonucunda kameranın görüş açısından sahneye bakan bir çalışma alanı tanımlanmış olacaktır (Bkz. Şekil 4).

  
  Şekil 4: Free Camera'nın yerleştirilmesi

• Aynı menü içerisinde bulunan "Wireframe" ve "Smooth + Highlights" seçenekleri, görünüm alanının gölgeleme (Shading) şeklini belirleyecektir. Malzeme tanımlama ve aydınlatma çalışmalarına başlamadan önce kamera görünüm alanının gölgeleme şeklini "Smooth + Highlights"a dönüştürün.

• Işık kaynaklarının konumunu tanımlamak için, üstten görünüme ait "Top" isimli görünüm alanını seçin. Daha sonra "Create" menüsünden "Photometric Lights" grubu altında bulunan "Free Point Light" komutunu seçin. Bu komut noktasal bir ışık kaynağı oluşturmada kullanılmaktadır. Üstten görünümde asansörlerin bulunduğu alanın ortasında bulunan alanı tıklayarak beş adet ışık kaynağını sahneye yerleştirin.

• Işık kaynaklarını sırayla seçerek, "Front" görünüm alanında, tavana yakın bir noktaya taşıyın. Bu işlemi gerçekleştirirken "Modify" panelinde her ışığın aydınlatma değerini tanımlayan "Intensity" parametresini 250 olarak değiştirin. Bu işlem sonucunda etrafındaki alanı 250 Kandela (Candela) şiddetiyle aydınlatan beş ışık kaynağı tanımlanmış olacaktır (Bkz. Şekil 5).

  
  Şekil 5: Işık kaynaklarının tanımlanması

• Aydınlatma hesaplamasına başlamadan önce, malzeme tanımı bulunmayan nesnelere "Materials" araç paletinden, sürükle-bırak yöntemiyle malzeme tanımı yapılabilir.

  Sahneye eklenmiş olan ışık kaynaklarının yüzeyler ile etkileşimini görselleştirebilmek için "Radiosity" hesaplamasının yapılması gerekmektedir. "Radiosity" tekniği, yüzeylerin ışık ile olan etkileşimlerini gerçek dünya değerlerine en yakın şekilde hesaplar. Bu sayede, örneğin mavi duvar önünde duran beyaz bir koltuk, duvardan yansıyan mavi ışıktan etkilenerek mavi tonlarında görüntülenecektir.

• "Radiosity" hesaplamasının gerçekleştirilmesi için "Rendering" menüsünden "Radiosity" komutunu seçin.

• Açılan "Radiosity" diyalog kutusunda, "Initial Quality" için %80, "Refine Iterations (All Objects)" için 3 ve "Radiosity Meshing Parameters" grubunda yer alan "Enabled" seçeneğini tıkladıktan sonra "Meshing Size" için 1.0 değerlerini tanımlayın. Bu tanımlamalar sonucunda, "Radiosity" sistemi sahnede bulunan ışık enerjisinin %80'ini tüketene kadar hesaplama yapacaktır. Bu hesaplamaları gerçekleştirirken yüzeyleri en fazla 3 defa alt parçalara bölecek ve bu parçaların en küçüğü 1.0 birim büyüklüğünde olabilecektir.

• "Start" komutu tıklandıktan sonra hesaplama işlemi gerçekleştirilecektir. İşlem tamamlandığında, sonuç görünüm alanına yansıyacaktır.

  Aydınlatma hesaplamasının sonucunu net bir şekilde görebilmek için, kaplama işleminin gerçekleştirilmesi yeterli olacaktır.

• Kaplama işlemini gerçekleştirmek için "Rendering" menüsünden "Render" komutunu seçin (Bkz. Şekil 6).

  
  Şekil 6: Radiosity hesaplaması ve kaplama sonucu

• Açılan "Render" diyalog kutusunun alt tarafında yer alan "Viewport" seçeneği için "Camera"yı seçtikten sonra yanındaki "Render" ikonunu tıklayın.

VIZ Render'ın sağladığı bütün olanakları ve araçları böylesine kısa bir yazıda anlatmak mümkün değildir. Ancak bu yazı, VIZ Render'ın aydınlatma ve kaplama araçlarının kullanım şekli hakkında genel bir fikir sağlayacaktır. Kullanımı kolay bir arayüze sahip olan VIZ Render, Autodesk Architectural Desktop ile hazırlanan projelerin etkileyici bir şekilde görselleştirilmesine olanak sağlamaktadır.