Autodesk Architectural Desktop 2004 ile gelen önemli yeniliklerden birisi VIZ Render kaplama arabirimi ve buna bağlı olarak mimari nesnelere malzeme tanımlama özelliğidir. Autodesk Architectural Desktop'ın parametrik mimari nesnelerinin stil özelliklerine eklenmiş olan "Material" bölümü bu amaçla kullanılmaktadır.

Malzeme tanımlarını görüntüleme sistemi ile birleştiren Autodesk Architectural Desktop, bu sayede farklı görüntüleme ayarları ile değişik malzeme tanımlarının kullanılmasına olanak sağlar. Bu sayede örneğin tuğla bir duvar, plan görünüşte tarama ile gösterilirken, perspektif görünüşte tuğla desenli bir yüzey taraması veya kaplama malzemesi kullanılabilir.

Malzeme tanımlamayı biraz daha detaylı açıklamak için bir kapı nesnesinin farklı bölümlerine nasıl malzeme tanımlanabileceğini açıklayacağız.

Bu örnek için kullanılacak projede duvar üzerinde yer alan "tek kanatlı ve yarım camlı" bir kapı kullanacağız. Ancak örnek açısından kapı tipi önemli değildir, bu nedenle benzer bir proje ile aynı örnek rahatlıkla tekrarlanabilir.

Fotogerçekçi malzeme tanımlarının projeye aktarılması
Kaplama (render) malzemesi tanımları proje dosyası içerisinde saklanmaktadır. Bu nedenle herhangi bir malzemeyi bir proje içerisinde kullanmadan önce kaplama malzemesi tanımını projeye dahil etmek gerekmektedir. Bu işlemi gerçekleştirmek için kullanılan "Content Browser"(Bkz. Şekil 1), aynı zamanda Autodesk Architectural Desktop'a yeni araçların eklenmesi ve araç paletlerinin düzenlenmesinde kullanılır.

Bu örnekte kapının değişik bölümlerine farklı kaplama malzemeleri tanımlanacağı için, ilk olarak birkaç kaplama malzemesi tanımını proje dosyasına aktarmak gerekmektedir. Bunu gerçekleştirmek için;

• "Content Browser"ın "Autodesk Sample Render Material Catalog" bölümünü açın. Bu bölümde, kaplama malzemesi tanımları, içeriklerine göre gruplanmıştır.

• Kapı panelinin cam bölmesine uygulanacak cam malzeme için "Doors and Windows" grubu içerisinde bulunan "Glazing" bölümüne girin.

• Cam için kullanılacak "Doors & Windows.Glazing.Blue" kaplama malzemesi tanımının sağ alt köşesinde bulunan "i" (i-drop eklentisinin sembolü) harfinden sürükle-bırak yöntemi ile Autodesk Architectural Desktop arayüzünün içine bırakın.

  Bu işlem sonucunda kaplama malzeme tanımının proje dosyasına kopyalandığını göreceksiniz. İşlem tamamlandığında komut satırında "Defining material Doors & Windows.Glazing.Blue" bildirisi görünecektir.

• Kapıya uygulanacak ahşap kaplama malzemesi tanımları için Content Browser arayüzünün üst tarafında yer alan "Catalog Top" kısayolunu tıklayın. Daha sonra "Woods and Plastics" alt grubuna girin.

• "Woods and Plastics" grubundan "Finish Carpentry" bölümünü açın. (Bkz. Şekil 1)

• "Finish Carpentry" bölümünün birinci sayfasında bulunan "Woods &Plastics.Finish.Carpentry.Wood.Hickory" ve ikinci sayfada bulunan "Woods & Plastics.Finish. Carpentry.Wood.Teak" kaplama malzemesi tanımlarını cam kaplama malzemesinde uygulanan sürükle bırak yöntemi ile proje dosyasında aktarın.

Aynı işlemler tekrarlanarak istenen sayıda farklı kaplama malzemesi tanımı proje dosyasına aktarılabilir. Ancak şu aşamada bu üç kaplama malzemesi örnek çalışma için yeterlidir.

Şekil 1: Content Browser arayüzü

Malzeme tipinin oluşturulması
Bir kaplama malzemesi tanımının proje içerisinde kullanılabilmesi için bu tanımı kullanan bir malzeme tipinin (Material Style) oluşturulması gerekmektedir.

Bunu gerçekleştirmek için;

• "Format" menüsünden "Style Manager" arayüzünü açın.

• "Style Manager" içerisindeki "Multi-Purpose Objects" grubunda yer alan "Material Definitions" bölümünü açın.

• "Material Definitions" bölümünü seçtikten sonra "Style Manager" arayüzünün sağ tarafında yer alan bölüme işaretleyicinin sağ tuşu ile tıklayarak "New" komutunu seçin. Bu aşamada oluşturulan yeni malzeme tipine "Mavi Cam Panel" ismini verin.

• Bir önceki kademede yapılan işlemi tekrarlayarak "Ahşap Ceviz" ve "Ahşap Maun" isimli iki malzeme tipi daha oluşturun.

• "Mavi Cam Panel" isimli malzeme tipini çift tıklayarak "Material Definition Properties" diyalog kutusunu açın.

• Malzemenin görüntülenmesine ilişkin ayarları yapmak için "Display Properties" bölümüne geçin. (Bkz. Şekil 2)

• "Display Representations" grubundan "General" görüntüleme ayarlarının "Style Override" parametresini işaretleyin.

• Bu aşamada açılan "Display Properties" diyalog kutusunun "Other" bölümü malzeme kaplamasının tanımlanacağı bölümdür.

Autodesk Architectural Desktop 2004'te mimari nesnelerin yüzeylerine malzeme ve tarama uygulanabilmektedir. Bu kapsamda, "Other" bölümündeki "Surface Hatch Placement" değerleri, "Hatching" bölümünde tanımlanan tarama tipinin hangi yüzeylere uygulanacağını belirler. Bu yazıda yer alan örnekte yüzey taramalarını anlatmadığımız için bu değerlerde herhangi bir değişiklik yapılmasına gerek yoktur.

Şekil 2: Malzeme tipinin ayarlarının yapılması

Malzeme tanımlarında nesne yüzeyi ve kesit görünüşler için farklı dokular tanımlanabilir. Bu özellik sayesinde, çift tarafı sıvalı bir duvarın kesiti alındığında kesit yüzeyinde tuğla taraması görüntülenebilir. Kesitler için kullanılacak malzeme tanımları "Other" bölümünde bulunan "Live Section Rendering" değerleri ile düzenlenmektedir.

Bu yazıda açıklanan örnek, nesne yüzeylerine uygulanacak olan kaplama malzemelerine yönelik olduğu için anlatılacak işlemler "Other" bölümündeki "Surface Rendering" değerlerine yönelik olacaktır. Diğer konular kapsamlı olarak "Help" menüsünde yer almaktadır.

• Kapıların cam panellerine uygulanacak malzeme tanımı için, "Surface Rendering" değerlerinin "Render Material" listesinden "Doors & Windows.Glazing.Blue"yu seçin.

• Dokuların yüzeylere haritalanmasını tanımlayan "Mapping" için "Face Mapping" tanımını seçip OK komutu ile diyalog kutusunu kapatın.

Bu malzeme tanımının tüm görüntü ayarlarında aynı olması için, yukarıda tanımlanan dört işlemi, "Material Definition Properties" diyalog kutusunun "Display Properties" bölümünde bulunan tüm "Display Representaion" değerleri için tekrarlamanız gerekmektedir. Farklı detayda görüntü ayarları için farklı malzemeler de kullanabilirsiniz.

Bu aşamada, Mavi Cam Panel malzeme tipinin tanımlanmasında uygulanan işlemleri, "Ahşap Maun" - "Woods & Plastics. Finish.Carpentry.Wood.Teak" ve "Ahşap-Ceviz" - "Woods & Plastics.Finish.Carpentry.Wood.Hickory" çiftleri için de uygulayarak malzeme tiplerinin tanımlanması tamamlanabilir.

Malzemenin tipinin mimari nesneye uygulanması
Oluşturulan malzemeyi görebilmek için ilk olarak bir duvara camlı bir kapı yerleştirin (Bkz. Şekil 3) ve görüntüleme açısını "South-West Isometric" veya benzer bir açıya dönüştürerek gölgelendirme değerini "Gouraud Shaded, Edges On" olarak değiştirin.

Şekil 3

Bu aşamadan sonra yapılacak işlemleri şu şekilde sıralayabiliriz;

• Çizim alanında kapıyı seçtikten sonra işaretleyicinin sağ tuşu ile tıklayarak "Edit Door Style" komutunu seçin.

• Açılan "Door Style Properties" diyalog kutusunun "Material" bölümüne geçin. (Bkz. Şekil 4)

• Kapı çerçevesini ve kayıtları tanımlayan "Frame", "Stop" ve "Muntin" için listeden "Ahşap Maun" malzeme tipini seçin. Kapı panelini tanımlayan "Panel" için "Ahşap Ceviz" malzeme tipini seçtikten sonra, cam paneli belirleyen "Glass" için "Mavi Cam Panel" malzeme tipini seçip OK komutu ile diyalog kutusunu kapatın.

Oldukça kapsamlı ve esnek bir yapıya sahip olan malzeme tanımlama araçlarını böylesine kısa bir yazıda açıklamak mümkün değildir. Ancak bu yazıda anlatılan bilgiler doğrultusunda, Autodesk Architectural Desktop'ın "Help" menülerinde açıklanan diğer işlevler kolaylıkla proje görselleştirmelerinde kullanılabilir.

Şekil 4: Kapıya malzeme tanımının yapılması