Bilgisayar destekli mimari tasarımda, CAD kavramının yerini yavaş yavaş Yapı Bilgi Sistemi (YBS) almaya başladı. Autodesk Revit'in getirdiği parametrik yaklaşım CAD kullanıcılarının YBS'ye geçmelerini kolaylaştırıyor.

Mimari tasarım ve projelendirme için geliştirilen Autodesk Revit, tasarım ve dokümantasyonun tüm evreleri için araçlar içeren bir bilgisayar yazılımıdır. Vaziyet planı, arazi ve peyzaj çalışmaları, kütle tasarımı, uygulama çizimleri, metraj ve sunum için gerekli işlevleri içeren Autodesk Revit'in en büyük özelliği tüm bunları CAD mantığında değil, mimari pratiğe daha uygun olan YBS içerisinde kullanıcıya sunmasıdır. Bu yazımızda, Autodesk Revit'in getirdiği parametrik yaklaşımın ve kurduğu YBS'nin yararlarını, birkaç noktada CAD kullanımı ile karşılaştırarak anlatmaya çalışacağız.

Yapı Bilgi Sistemi Nedir?
Yapı tasarım sürecinde, ilk eskizlerden son detaylara kadar birçok veri üretilir. Geleneksel CAD yazılımlarında, bu veriler, birbirinden bağımsız dokümanlarda gösterilir. Plan çizimleri, görünüş ve kesitler, detaylar, metraj listeleri hepsi aynı yapıyı tanımlasalar da, birbirinden bağımsız dokümanlardır. Aynı bilgiyi, birbirinden bağımsız dokümanlar için yeniden çizmek, yazmak, yerleştirmek, hem zaman alıcı hem de hataya açıktır. Tasarımdaki bir değişiklik, tüm bu bağımsız dokümanlarda tekrar tekrar yapılmak zorundadır. Özellikle proje teslim tarihi yaklaştıkça ve doküman sayısı arttıkça, bu değişiklikler çok can sıkıcı olabilir. Yapı Bilgi Sistemi ise daha farklı bir yaklaşım sunar.

Yapı Bilgi Sistemi, Autodesk'in bilgi teknolojilerini yapı sektörüne uygulayarak geliştirdiği yapı tasarımı çözümlerine ve bu çözümlerle oluşturulan sistemlere verdiği addır. Yapı Bilgi Sistemi'nin üç temel özelliği vardır:

• Yapıyı tanımlayan tüm verilerin tutulduğu bir sayısal veritabanı ile çalışır.

• Revizyonlar bu veritabanında yapıldığı için, herhangi bir dokümanda yapılan değişiklik, veritabanından üretilen tüm dokümanlara (görünüşler, listeler, vs.) yansır.

• Tasarım süreci boyunca toplanan tüm veriler, daha sonra kullanılmak üzere saklanır. Bu, sadece projeyi yapanın değil, yüklenici ve yapı sahibinin de kullanabileceği bir bilgi deposu oluşturur.

Geometrik nesneler yerine yapı modeli
İster 2 boyutlu ister 3 boyutlu çalışılsın, CAD sistemlerinde geometrik nesneler ile tasarım ve çizim yapılır. Bu nesneler mimariden bağımsız, çizgi, çember, yay veya yüzey gibi grafik anlatım araçlarıdır. YBS içersinde ise duvar, kapı, pencere gibi mimari nesneler ile tasarım yapılır ve bir yapı modeli oluşturulur. Dolayısıyla bir duvara kapı yerleştirmek için gerekli boşluğu silip, kapıyı tanımlayan çizgileri tek tek çizmek yerine; istenilen modelde kapıyı seçip, duvardaki yerini göstermek yeterlidir. 3 boyutlu bir yapı modeli oluşturan nesnelerle çalışmanın avantajları arasında, bu nesnenin görünüş, kesit, metraj vb. dokümanlarda yer almasının yazılım tarafından otomatik olarak sağlanması da vardır.

Parametrik çalışma
CAD yazılımlarında geometrik nesneler ile çalışıldığı için, nesneler arasındaki ilişkiler ve bu ilişkilerin yazılım tarafından kontrolü çok temel düzeydedir. Autodesk Revit'te ise, hem mimari nesnelerle çalışıldığı hem de bu nesneler arasında parametrik ilişkiler kurulduğu için, bu kontrol en üst düzeydedir. Örneğin Autodesk Revit'te duvarların yüksekliği bir sonraki kata kadar tanımlanabilir. Böyle bir tanımlama yapıldıktan sonra kat yükseklikleri değişse bile, yazılım duvar yüksekliklerini ona göre ayarlayacaktır. Parametrik ilişkiler yazılım tarafından otomatik olarak, ya da kullanıcı tarafından çalışırken tanımlanabilir. Autodesk Revit'teki parametrik ilişkilerin detaylı örnekleri için Sanal Gazete'nin Haziran ve Eylül 2003 sayılarındaki yazılardan yararlanılabilir.

Ölçülendirme - Nesne İlişkisi
Autodesk Revit'te ölçüler nesnelerle birebir bağlantılıdır. Modelde yapılan bir değişiklik ölçülere, daha da önemlisi, ölçülerde yapılan bir değişiklik modele yansır. Bu özellik, tasarım sırasında net ölçüler girilmeden yapıyı oluşturmayı kolaylaştırır. Tasarım netleştikçe ölçüler istenildiği anda düzeltilebilir, model kendiliğinden güncellenecektir. Bir tasarım kararı verilip, herhangi bir ölçü kilitlendiğinde, Autodesk Revit bu ilişkiyi diğer değişikliklerden etkilenmeyecek şekilde korur.

Tüm dokümanlarda aynı anda çalışma
Autodesk Revit, parametrik yapı modelinin her türlü görünüşünde, ister plan, kesit vs. gibi grafik gösterim isterse metraj listeleri olsun, aynı anda çalışmanıza olanak tanır. Herhangi birinde yapılan değişiklik aslında modelde yapıldığı için tüm diğer dokümanlara da anında yansır.

Sunum Kolaylığı
CAD yazılımlarında sadece iki boyutlu çalışıyorsanız, 3 boyutlu görselleştirme çalışmaları sıfırdan yapılmak zorundadır. 3 boyutlu modelleme ile çalıştığınızda ise, bu model geometrik nesnelerden oluştuğu için malzeme ve doku bilgisi içermez. Görselleştirme sırasında malzeme ve doku bilgilerinin girilmesi gerekir. Oysa Autodesk Revit'te 3 boyutlu mimari nesnelerle çalıştığınız ve bu nesnelere malzeme ve doku atayabildiğiniz için, tasarımın hangi aşamasında olursanız olun, fotogerçekçi bir görselleştirme yapabileceğiniz 3 boyutlu yapı modeli elinizin altındadır.

Yazılımın içerisindeki AccuRender kaplama (rendering) motoru sayesinde görselleştirmeler kısa sürede hazırlanabilir.

Autodesk Revit'te ölçüler nesnelerle birebir bağlantılıdır. Geometriyi değiştirdiğinizde ölçü, ölçüyü değiştirdiğinizde geometri ona göre değişir.

Kullanıcı tarafından verilen tasarım kararları Autodesk Revit tarafından korunur. Yukarıdaki örnekte koridor genişliğinin 110cm olması istenmiş ve bu ölçülendirilerek kilitlenmiştir. Sonrasında koridor duvarlarından herhangi birinin yeri değiştirildiğinde, diğer duvar da onunla birlikte, 110cm'lik genişliği koruyacak şekilde taşınacaktır.

Gerekli değişiklikleri istediğiniz dokümanda (model, görünüş, kesit, metraj listesi, vs.) yapabilirsiniz; diğer dokümanlar kendiliğinden güncellenir.

Autodesk Revit'te 2 boyutlu plan da çizseniz 3 boyutlu yapı modeli kendiliğinden oluştuğu için, 3 boyutlu sunum hazırlamak çok kolaydır.