Autodesk Architectural Desktop 2004'ün kullanıma yönelik en büyük yeniliklerinden birisi, mimari nesnelere yapılacak ekleme ve düzenlemelerin çalışma alanı içerisinde gerçekleştirilmesini sağlayan "In-Place Editing" (yerinde düzenleme) özelliğidir.

Bu yeni araç sayesinde mimari nesne üzerinde yapılması düşünülen değişiklikler tek işlemle çalışma alanında gerçekleştirilmektedir. Nesneler ile etkileşimi artıran bu yeni aracı bir örnek ile incelemek daha doğru olacaktır.

Kapı kanatlarında değişiklik yapılması
İlk örnek birçok kullanıcının karşılaştığı bir durum olacaktır. Autodesk Architectural Desktop oldukça geniş bir stil kütüphanesine sahiptir. Bunların arasında, SAYISAL GRAFİK tarafından hazırlanmış Türkiye'de yaygın olarak kullanılan kapı tipleri de yer almaktadır. Ancak bazı projelerde kapılar üzerinde bazı değişikliklerin yapılması veya yeni bir kapı tipi oluşturulması gerekmektedir.

Bu örnekte standart bir kapı tipini "In-Place Editing" ile nasıl değiştirebileceğinizi açıklamaya çalışacağız.

1. İlk olarak yeni bir çizim içerisinde 4 metre uzunluğunda bir duvar oluşturun.

2. "Format" menüsünden "Style Manager" arayüzünü açın.

3. "Architectural Objects" grubu altında bulunan "Door Styles" bölümünü açın.

4. "Style Manager" arayüzünün sağ tarafında yer alan listeden "Standard" kapı tipini işaretleyicinin sağ tuşu ile tıklayarak "Copy" komutu ile kopyalayın.

5. Kopyalama işleminden sonra listenin bulunduğu bölümde boş bir alana tekrar işaretleyicinin sağ tuşu ile tıklayarak "Paste" komutu ile "Standard" kapı tipinin bir kopyasını oluşturun.

6. Yeni oluşturulan "Standard (2)" kapı tipinin ismini "Örnek Kapı" olarak değiştirdikten sonra "Style Manager" arayüzünü kapatın. (Bkz. Şekil 1)

Şekil 1

"In-Place Editing" ile yapılacak tüm değişiklikler kapı tipi üzerinde saklanacaktır. Bu nedenle yapılacak değişikliklerin yeni bir kapı tipinde saklanması için bu kopyalama işleminin yapılmasında fayda vardır.

7. Birinci aşamada oluşturulan duvarın ortasına yeni tanımladığınız "Örnek Kapı" tipinde bir kapı yerleştirin.

8. "View" menüsünde "3D Views" bölümünde bulunan "Front" isimli ön görünümü seçin. Bu sayede oluşturulan kapının panelini ön görünümden görerek düzenlemeye başlayabilirsiniz. (Bkz. Şekil 2)

Şekil 2

Kapı panellerinin şekillerinin tanımlanmasında "Profile" adı verilen kapalı profiller kullanılmaktadır. Ancak bu örnekteki kapı Standard kapı tipinden kopyalandığı için herhangi bir "Profile" tanımı yoktur. Bu nedenle ilk aşamada kapı için bir "Profile" tanımlamak gerekmektedir.

Eğer kapı veya mimari nesne üzerinde tanımlı bir "Profile" var ise bu durumda düzenleme işlemine hemen başlanabilir. Ancak bu örnek için hızlıca bir "Profile" oluşturmak gerekecektir. Bunu gerçekleştirmek için 9-10-11 numaralı işlemleri yapmanız yeterli olacaktır.

9. Çalışma alanında bulunan kapıyı seçtikten sonra işaretleyicinin sağ tuşunu tıklayarak "Add Profile" komutunu tıklayın.

10. Açılan "Add Door Profile" diyalog kutusunda yeni bir profil oluşturmak için "Profile Definition" değerini "Start from scratch" olarak belirleyip "Profile Name" değeri için "Örnek Kapı Profili" yazıp OK komutu ile işlemi tamamlayın. (Bkz. Şekil 3)

Şekil 3

11. Bu aşamada kapı panelini gösteren bir profil tanımlanmış olacaktır. Yüzer bir araç paleti içerisinde "In-Place Edit" komutları belirecektir. "Save All Changes" komutunu tıklayarak profil tanımını tamamlayın.

12. Kapı seçiliyken tekrar işaretleyicinin sağ tuşunu tıklayarak kısa yol menüsünü açın. Bu menüde artık "Edit Profile In Place" seçeneğinin yer aldığını göreceksiniz. Bu komutu tıklayarak panelin şeklini düzenlemeye başlayın. (Bkz. Şekil 4)

Şekil 4

Kapı panelinin etrafında bulunan 8 adet "Grip" noktası kapı panelinin dış hatlarını belirlemede kullanılmaktadır. Bu noktaların oluşturduğu profil düzenlenerek kapının şekli değiştirilebileceği gibi kapı paneli üzerine çeşitli boşluklar açmak için yeni profiller eklenebilir. Bu örnekte kapı üzerinde oluşturulacak cam panel, Polyline veya benzeri çizgi tipleri ile çizilebilir.

13. Polyline çizgi tipini seçtikten sonra kapı üzerinde ters bir "L" harfi şeklinde kapalı bir profil oluşturun. (Bkz. Şekil 5)

Şekil 5

14. Cam panel profilini oluşturduktan sonra kapı panelini temsil eden mavi çizgilerle içi taranmış profili tekrar seçin.

15. Kapı profilini işaretleyicinin sağ tuşu ile tıklayarak kapı profiline yeni bir halka eklemek için "Add Ring" komutunu seçin. Daha sonra çizdiğiniz cam panel profilini seçin. (Bkz. Şekil 6)

Şekil 6

16. Cam panel profilini seçtikten sonra çıkan "Erase Layout Geometry" sorusu seçilen profilin işlem sonunda silinip-silinmemesini belirtmenizi istemektedir. Bu aşamada profil tekrar kullanılmayacağı için "Yes" seçeneği ile işlemi tamamlayın.

Bu aşamadan sonra kapı profili seçildiğinde, cam panele ait kontrol noktaları da görüntülenecektir. Eğer kapı profili işaretleyicinin sağ tuşu ile tıklanırsa, profil kenarlarında bulunan kontrol noktalarını ekleme veya silmeyi kolaylaştıran "Add Vertex" ve "Remove Vertex" komutları belirecektir. Aynı menü içerisinde, yeni halkaların eklenmesi veya silinmesinde kullanılan "Add Ring" ve "Remove Ring" komutlarının yanı sıra, varolan bir halkanın değiştirilmesini sağlayan "Replace Ring" seçeneği eklenmiş olacaktır.

17. "Save All Changes" komutu ile kapı panelinin düzenlemesini tamamlayın.

Cam panelin tanımlanmasından sonra bu panelin model görünümde saydam olarak görünmesi için görüntüleme ayarlarında bazı değişikliklerin yapılması gerekmektedir.

18. Aktif görünümü "View" menüsü altında bulunan "3D Views>SW Isometric" komutu ile izometrik bir görünüşe dönüştürün.

19. "View" menüsü altında bulunan "Shade>Gouraud Shaded, Edges On" komutu ile görünüm alanının gölgelendirme biçimini değiştirin. Bu aşamada cam panelin arkasını göstermediği dikkatinizi çekecektir.

20. Kapıyı seçtikten sonra işaretleyicinin sağ tuşu ile tıklayarak "Edit Door Style" komutunu tıklayın.

21. Açılan "Door Style Properties" diyalog kutusunda "Display Properties" bölümüne geçin.

Tüm görünüm ayarları için farklı görüntüleme seçeneklerinin belirlendiği bu arayüzde "Model" görünüm için Örnek Kapı'nın bazı değerlerini değiştirebiliriz.

22. "Model" görünüm ayarlarının karşısında yer alan "Style Override" kutusunu açık konuma getirmek için üzerine tıklayın. (Bkz. Şekil 7)

Şekil 7

23. Bu aşamada açılan "Display Properties" diyalog kutusunda "Layer/Color/Linetype" bölümünü açın.

24. "Model" görünümde cam panelin görünmemesi için "Glass" değerinin yanında tanımlanan "Visible" seçeneğini kapalı konuma getirin. (Bkz. Şekil 8)

Şekil 8

25. OK komutlarını kullanarak açık olan diyalog kutularını kapatın.

Bu işlemlerin sonunda kapı paneli üzerinde açılan boşluk ile bir cam panel tanımlanmış olacaktır. Kapı paneli üzerinde istenen sayıda boşluk açılabilmektedir. Boşluklar içerisinde tanımlanacak halkalar tekrar kapı paneli malzemesi ile doldurulabilir. Bu kapsamda panelde oluşturulan boşluklara tanımlı bloklar ile özel panel dolguları yapılabilir.

"In-Place Editing"in temel mantığını göstermek amacıyla yapmış olduğumuz bu örnekte kullanılan çalışma düzeni diğer Autodesk Architectural Desktop mimari nesnelerinde de geçerlidir.

Autodesk Architectural Desktop 2004'ün önemli yeniliklerinden birisi olan "In-Place Editing", mimari nesnelerin kolayca şekillendirilmesine olanak sağlayarak çalışma sürecini büyük ölçüde kolaylaştıracaktır.