Üç yıl önce yola çıkan “Türkiye Arkeolojik Yerleşmeleri Projesi” (TAY) ekibi İç Anadolu Bölgesi'ndeki araştırmalarını tamamladı. Çalışmanın ardından “Türkiye Arkeolojik Tahribat Raporu 2002 - İç Anadolu Bölgesi” yayımlandı.

2002 yılının Haziran ve Ekim ayları arasında İç Anadolu Bölgesi'nde 20 bin kilometre yol yapan TAY ekibi Eski Taş Çağı'ndan Tunç Çağı'na kadar olan döneme ait 650 yerleşmeyi inceledi ve 30 yeni höyük ilk defa bilim dünyasına kazandırıldı. Tarihi zenginliklerin en büyük düşmanıysa defineciler.

Türkiye Arkeolojik Yerleşmeleri Projesi
Türkiye Arkeolojik Yerleşmeleri Projesi ekibi Anadolu'yu adım adım dolaşıyor, arkeolojik alanları karış karış tarıyor. Türkiye'nin tüm tarih çağlarını, arkeolojik dönemlerini kapsayan ayrıntılı bir envanterini çıkarmayı amaçlayan ekibin üç yıldan bu yana Türkiye'de araştırma yapmadığı alan neredeyse kalmadı. Projenin ilk ayağında Eski Taş Çağı'ndan Tunç Çağı'na kadar olan yerleşmelerin envanterini oluşturmayı hedefleyen TAY ekibinin son durağı İç Anadolu Bölgesiydi.

Haziran ve Ekim ayları arasında İç Anadolu Bölgesi'nde 20 bin kilometre yol yapan TAY ekibi Eski Taş Çağı'ndan Tunç Çağı'na kadar olan döneme ait 650 yerleşmeyi inceledi.

TAY Projesi'nin koordinatörü Oğuz Tanındı, arazide çok titiz bir çalışma yürüttüklerini anlatıyor. Tüm höyüklerin ölçümlerinin yapıldığını, analog ve digital fotoğraflarının çekildiğini ve çalışmaların detaylı olarak görüntülendiğini belirtiyor. TAY'ın açıklamasına göre arkeolojik alanların GPS ile coğrafi koordinatları belirlendi ve böylece haritalar oluşturulabildi.

Ekim ayı sonlarında İç Anadolu Bölgesi'ndeki çalışmalarını tamamlayıp İstanbul'a dönen TAY ekibi için asıl çalışma İstanbul'da başlıyor çünkü sırada elde edilen bilgilerin ve belgelerin tasnif edilmesi var. Projenin koordinatörü arkeolog Oğuz Tanındı ve ekibi 5 aydır arazide topladıkları bilgileri masa başında değerlendiriyorlar.

Yeni keşifler
İç Anadolu Bölgesi'ndeki çalışmalar sırasında yeni arkeolojik alanlar da bulundu. 30 civarında bugüne kadar bilinmeyen höyük keşfeden TAY ekibi böylece bilim dünyasına yeni arkeolojik alanlar kazandırmış oldu. En kapsamlı definecilik faaliyetleri Eskişehir'de TAY ekibinin üzerinde çalıştığı bir başka konuda arkeolojik alanlarda meydana gelen tahribatın belirlenmesi. Envantere kaydedilen tüm höyüklerde meydana gelen her tür tahribat kayıt altına alınıyor. Höyüklerin önceki senelerde çekilen fotoğrafları ile bugünkü durumları karşılaştırılıyor ve tahribatın boyutları böylece çok daha çarpıcı bir şekilde ortaya konuyor. Çalışmalar sonucunda İç Anadolu Bölgesi'nde arkeolojik alanlara en büyük zararı definecilerin verdiği ortaya çıkmış. Yetkililer, Türkiye'nin en kapsamlı definecilik faaliyetlerine ve en büyük defineci çukuruna Eskişehir'de rastladıklarını anlatıyorlar.

8 metre yüksekliğindeki bir höyük üzerinde rastladıkları 4,5 metre çapında ve 11 metre derinliğindeki defineci çukuru TAY ekibini hayrete düşürmüş. Üstelik defineciler sadece çukur açmakla kalmamış ana toprağa kadar inip, yeraltı sularına ulaşmışlar ve ardından motor getirip çukurun içindeki suyu boşaltmışlar.

Oğuz Tanındı, Eskişehir çevresinde diğer hiçbir bölgede görmedikleri şekilde bir defineci faaliyetiyle karşılaştıklarını anlatıyor. Bölgedeki neredeyse bütün höyüklerin tam tepelerinden bir delik açılmış ve Oğuz Tanındı'ya göre sanki bir iki organize defineci ekibi bütün bölgeyi karış karış taramış. Tanındı, defineci çukurlarının tabakaları mahvettiğini ve arkeolojik katmanlara büyük zararlar verdiğini anlatıyor.

Projenin ilk ayağı önümüzdeki yıl tamamlanacak
Tay projesinin ilk ayağı önümüzdeki yıl Doğu Anadolu ve Karadeniz bölgelerinde yapılacak araştırmaların ardından tamamlanacak. Fakat toplam süresine 18 yıl biçilen envanter projesi için yapılacak daha çok şey var. Ekip önümüzdeki yıllarda Bizans ve Osmanlı gibi daha sonraki dönemlerin envanterlerini çıkarmak üzere arazi çalışmalarına devam edecek. Sonunda tüm tarih dönemlerini kapsayan çok ayrıntılı bir Türkiye envanteri ortaya çıkacak. Oğuz Tanındı hedeflerine ulaşmak ve projenin sürekliliğini sağlamak için TAY ekibinin büyük desteğe ve sponsorlara ihtiyacı olduğuna dikkat çekiyor. Ve tarihi mirası korumak ve gelecek nesillere aktarmak için yaptıkları çalışmalar için işbirliği istiyor.

Hazırlanan envanter Internet'te
Arkeolojik yerleşmelerde çekilen bütün fotoğraflara, ölçümlere ve ayrıntılı bilgilere Internet üzerinden Türkçe ve İngilizce olarak ulaşılabiliyor. TAY projesinin Internet sitesi sürekli güncelleniyor ve elde edilen her yeni bilgi siteye ekleniyor. Envanter bilgilerine klasörler biçiminde ulaşılıyor ve site yayımladığı rekor sayıdaki 5300 fotoğrafla dünyada bir ilki de gerçekleştiriyor.

www.tayproject.org

TAY web sitesinde, Paleolitik Çağ'dan İlk Tunç Çağı'nın sonuna kadarki dönem için arkeolojik yerleşimlere ait kayıtlara ve fotoğraflara ulaşılabiliyor.