Autodesk Architectural Desktop'ın metraj özelliği çok güçlü ve esnektir. Mahal, kapı, pencere, vb. mimari elemanlara ilişkin örnek metraj verileri, etiket sembolleri ve liste stilleri yazılımla birlikte gelmektedir. Kullanıcı tüm bunları özelleştirebildiği gibi, ister bu mimari elemanlara isterse kendi yarattığı elemanlara ilişkin yeni metraj verileri, etiket sembolleri ve liste stilleri yaratabilir. Böylelikle örneğin, kendi tefriş elemanlarının da metrajını alabilir.

Özelleştirilmiş metraj için yapılması gerekenler, önce metraj verilerini tanımlamak, sonra da etiket sembollerini ve liste stillerini yaratmaktır. Aşağıda bu adımlar (Şekil 1) anlatılırken, kapı etiketleme örneklenecektir.

Şekil 1

Metraj Verileri: "Property Sets Definitions" ve "Data Format Styles"

Şekil 2

Autodesk Architectural Desktop'ta nesnelere ilişkin metraj verisi "Property Set Definitions" (Özellik Kümesi Tanımları) adı verilen ve nesneyle ilişkilendirilen veri kümelerinde tutulur. Her özellik kümesi içinde nesneye ait iki tür veri tutulur. Birinci veri türü otomatiktir ve nesnenin yazılım tarafından bilinen özelliklerini içerir. Nesne boyutları, alanlar, kapı açılış yönü gibi özellikler bu tür verilere örnektir. İkinci veri türü ise kullanıcı tarafından belirlenecek verileri içerir. Malzeme, üretici, fiyat gibi özellikler bu tür verilerdendir. Kullanıcı yeni bir özellik kümesi tanımladığında bunu hangi nesne için kullanacağını belirtir, otomatik olarak alınabilen verilerden istediklerini seçer ve o nesneye ait kendi girmek istediği verileri tanımlar. Her bir veri alanının kullanıcı tarafından belirlenebilen bir adı (name), tanımı (description), tipi (type), öndeğeri (default) ve biçimi (format) vardır. Otomatik alınan verilerde tip ve öndeğer sabittir.

Tip aşağıdaki seçenekleri içerir: Auto Increment: İlgili nesneden çizime yerleştirildikçe artan bir numara. Nesne numaralamada kullanılabilir.

Integer: Tamsayı. No, adet, vb. veriler için kullanılabilir.

Real: Gerçek sayı. Fiyat, boyut, vb. veriler için kullanılabilir.

Text: Metin. Malzeme, üretici, açıklama, vb. veriler için kullanılabilir.

True/False: Doğru/Yanlış, Açık/Kapalı, Evet/Hayır gerektiren veriler için kullanılabilir.

Biçim bilgisi ise, verinin nasıl görüntüleneceğini belirtir. "Data Format Styles" adı verilen biçim stilleri de kullanıcı tarafından tanımlanabilir. Örneğin alan bilgisinin sonuna m2, fiyat bilgisinin sonuna TL yazdırmak, bu biçim stilleri ile yapılabilir.

Yazılım ile birlikte örnek "Property Set Definitions" ve "Data Format Styles" gelmektedir. Bunları değiştirebileceğiniz gibi tamamen farklı, kendi standartlarınıza uygun tanımlamalar da yapabilirsiniz.

Örneğimizde kapılar için tanımlayacağımız "property set" Tablo 1'deki verileri içerecek:

Automatic	Name	Description	Type	Default	Format
	No	Kapı No	Text	?	Standard
*	Genislik	Genişlik			Standard
*	Yukseklik	Yükseklik			Standard
*	Acilis	Açılış Yönü			Standard
	Fiyat	Fiyat	Real	0	TL

Tablo 1

Verilerin adları boşluk içerebilir. Ancak, eğer veri etiketlerde kullanılacak ise, adı boşluk içermemelidir. Fiyat verisini görüntülerken haneleri ayırmak ve sonuna TL yazdırmak istediğimizden, TL adında bir "Data Format Style" yaratacağız. Diğer veriler için standart veri biçimini kullanıyoruz.

Data Format Style (Veri Biçimleme Stili) Yaratmak
Öncelikle boş bir çizim açın. Çek-menüden Documentation > Schedule Data (Listeleme Verisi) > Data Format Styles (Veri Biçimleme Stilleri) komutunu seçin (Şekil 2). Sadece veri biçimleme stillerinin listelendiği "Style Manager" diyalog kutusu açılacaktır. Listedeki stiller kullandığınız şablon dosyaya göre değişecektir. Dialog kutusundaki araç çubuğundan New Style ikonunu tıklayın. Listeye eklenen yeni stile TL adını verin. Bu stili iki kere tıkladığınızda, stilin özelliklerini tanımlayabileceğiniz bir dialog kutusu açılacaktır. Bu dialog kutusundaki Formatting sayfasına geçin. Suffix alanına TL yazın. Böylece TL adlı veri biçimleme stilini kullanan metraj verilerinin (ki bizim örneğimizde Fiyat verisi) sonuna TL konulacaktır. Kuruşları yazdırmak istemiyorsanız, Precision alanında 0'ı seçin. Diyalog kutusundaki değerler Şekil 3'deki gibi olacaktır. OK ile bu diyalog kutusunu ve "Style Manager" dialog kutusunu kapatın. TL adlı veri biçimleme stiliniz artık kullanıma hazır.

Şekil 3

Property Set Definition (Özellik Kümesi Tanımı) Yaratmak
Sıra geldi, Tablo 1'de listelediğimiz ve kapılara ilişkin metraj verilerini içerecek özellik kümesini tanımlamaya.

Çek-menüden Documentation > Schedule Data (Listeleme Verisi) > Property Set Definitions (Özellik Kümesi Tanımları) komutunu seçin (Şekil 2). Sadece özellik kümesi tanımlarının listelendiği "Style Manager" diyalog kutusu açılacaktır. Diyalog kutusundaki araç çubuğundan New Style ikonunu tıklayın. Listeye eklenen yeni stile, Kapilar adını verin. Bu stili iki kere tıkladığınızda, metraj verilerini tanımlayabileceğiniz bir diyalog kutusu açılacaktır. Bu diyalog kutusundaki Applies To sayfasına geçin. Bu sayfada tanımlanan metraj verileri kümesinin hangi nesneler için kullanılacağını belirteceğiz. Burada iki seçeneğiniz var. Veri kümesini ister nesnenin kendisiyle isterseniz nesne stilleri ile ilişkilendirebilirsiniz. Nesne ile ilişkilendirirseniz, çizimde yer alan o tip nesnelerin herbiri için ayrı metraj verisi girebilirsiniz. Stille ilişkilendirirseniz, o stile ait tüm nesneler aynı metraj verilerini kullanır. Örneğimizde kapı nesnesi ile ilişkilendireceğiz. Böylelikle Kapilar özellik kümesini kullandığımız kapılar için ayrı numara verebileceğiz. Applies To alanında Entities seçeneğini işaretleyin. Öncelikle Clear All tuşuna basarak tüm seçenekleri temizleyin. Listeden Door seçeneğini işaretleyin (Şekil 4).

Şekil 4

Şimdi aynı diyalog kutusundaki Definition sayfasına geçelim ve kapılar için daha önceden Tablo 1’de belirlediğimiz metraj verilerini içerecek özellikleri tanımlayalım. Kapı numarası ile başlayalım. Add tuşunu tıklayın ve açılan "New Property" diyalog kutusunda Name bölümüne No yazın. Start With değeri başka bir özelliğin ayarlarını yeni tanımladığınız özellikte de kullanmanızı sağlar. Bu alanda *DEFAULT* değerini seçin. OK tuşunu tıklayın. No adlı yeni özellik listede belirecektir. Onu seçip, alttaki alanlardan tüm ayarlamaları yapabiliriz. Description alanına Kapı no yazın. Type alanında Text'i seçin. Default alanına ? (soru işareti) koyun. Format alanında ise Standard'ı seçin. No adlı özellik tanımlanmış oldu (Şekil 5). Örneğimizde Type alanında Auto-Increment'i kullanmadık çünkü kapıların otomatik olarak çizime yerleştirildikleri sırayla numaralanmasını istemiyoruz. Sıralamayı Kapı listesinde kendimiz yapacağız. Bu yüzden kapı listesinde değiştirmek istediğimiz numaraları seçebilmek için Default alanına ? (soru işareti) koyduk.

Şekil 5

yazının devamı ...