Internet üzerinde 3 yıldır hizmet veren Türkiye Deprem Sitesi yenilendi. www.sayisalgrafik.com.tr/deprem adresinde yayımlanan sitenin altyapısı güçlendirildi, kullanıcı arayüzü geliştirildi ve yeni özelliklerle zenginleştirildi.

Internet'te www.sayisalgrafik.com.tr/deprem adresinden ulaşabileceğiniz Türkiye Deprem Sitesi'nde, Yerküre ve depreme ilişkin açıklayıcı bilgiler ile, Yerküre ve Türkiye'nin depremselliğine ilişkin Etkileşimli Sayısal Haritalar (e-harita) yer alıyor.

Yerküre'nin Yapısı bölümünde, üzerinde yaşadığımız dünyanın içi, Levha Hareketleri bölümünde ise depremlere yol açan nedenler inceleniyor. Depremler ve Faylar bölümünde, depremleri yaratan fayların türleri, deprem dalgaları, büyüklük ve şiddet kavramları açıklanıyor. Türkiye ve Depremler bölümünde de, Türkiye'yi ilgilendiren levha hareketleri ve fay zonları anlatılıyor. Siteye yeni eklenen Marmara Denizi bölümünde ise İTÜ Avrasya Yerbilimleri Enstitüsü'nden Prof. Dr. Okan Tüysüz'ün son bulgular ışığında Marmara Denizi ve Kuzey Anadolu Fayı ile ilgili yazısı yer alıyor (Şekil 1).

Şekil 1: Türkiye Deprem Sitesi

Türkiye Deprem Sitesi, Türkiye ve Yerküre'nin depremselliğine ilişkin verileri ise Etkileşimli Sayısal Haritalar ile sunuyor. Yerküre Deprem Haritası'nda, ABD Jeolojik Araştırma Kurumu (USGS) kayıtlarına göre dünyada meydana gelen ve büyüklüğü 5'in üzerinde olan tüm depremleri, tarih ve büyüklük kıstası verererek dünya haritası üzerinde görüntüleyebilirsiniz.

Türkiye Deprem Haritası ise çok daha fazla veri içeriyor. Deprem bölgeleri, fay hatları ve olmuş depremlere ait bilgiler, direkt olarak depremselliğe ilişkin verilerdendir. Depremselliğe ilişkin bu veriler, il ve ilçeler, nüfus bilgileri, ulaşım hatları vb. bilgileri içeren harita katmanları üzerinde, veri tipine göre tematik haritalama veya semboloji ile gösteriliyor. Etkileşimli sayısal harita ortamı, Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü ile ABD Jeolojik Araştırma Kurumu'nun kayıtlarındaki depremleri (yaklaşık 80.000 adet deprem kaydı), harita üzerinde istediğiniz kıstaslarla görüntüleyebilmenize olanak sağlıyor. Örneğin, dilediğiniz bölgeye yakınlaşıp, belirlediğiniz tarihler arasındaki depremleri görebilirsiniz. Deprem bölgeleri, faylar, nüfus ve nüfus yoğunlukları vb. bilgilerin yanı sıra, otoyolları, karayollarını, demiryollarını ve akarsuları da görüntüleyebilirsiniz. Seçtiğiniz herhangi bir depremin veya fayın etki alanını mesafe bilgisi girerek görüntülemek veya harita üzerinde mesafe ölçmek de olanaklı.

Deprem verileri, kriterlerini sizin belirlediğiniz sorgulama sonucuna göre gösteriliyor. Örneğin Türkiye Deprem Haritası'nda seçtiğiniz herhangi bir tarih ve büyüklük aralığında Kandilli Rasathanesi'nin ve/veya ABD Jeolojik Araştırma Kurumu'nun yayımladığı kayıtlara göre depremleri görüntüleyebilir ve raporlarını alabilirsiniz. İstediğiniz bilgileri içeren haritayı ekranda oluşturduktan sonra, bu haritayı başka dokümanlara kopyalayabilir veya haritanın çıktısını alabilirsiniz.

Etkileşimli sayısal haritaları kullanabilmek için Autodesk MapGuide Viewer isimli yardımcı programın (plug-in) yüklenmiş olması gerekiyor. Siteye ilk defa girenlerin dikkat etmesi gereken bu işlem sadece bir kere yapılıyor. Eğer web görüntüleyiciniz Microsoft Internet Explorer 5.5 SP2 veya üzeri ise, etkileşimli harita sayfasını açtığınızda Autodesk MapGuide Viewer otomatik olarak yüklenecektir. Programın yüklenmesi bir defaya özgü uzun süreceği için bu aşamada biraz bekleyeceksiniz. Otomatik yüklemede sorun yaşarsanız, bedelsiz dağıtılan bu programın nasıl yükleneceğine ilişkin bilgilere Yükle bağlantısını tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Haritaların Kullanımı
Autodesk MapGuide Viewer'ı bir kere yükledikten sonra etkileşimli haritaları kullanmaya başlayabilirsiniz. Türkiye Deprem Haritası sayfasına girdiğinizde karşınıza Şekil 2'dekine benzer bir görüntü gelecek.

Şekil 2: Etkileşimli Türkiye Deprem Haritası

Etkileşimli haritanın altında, üzerindeki katmanları açıp kapayabileceğiniz ve depremleri sorgulayabileceğiniz bir menü yer alıyor. Sayfanın sağ üst köşesindeki Yardım ve Uyarı ikonlarını tıklayarak bu bölümleri mutlaka okumanızı öneririz. Lejand ikonunu tıklayarak harita üzerindeki tüm katmanlara ilişkin lejandı içeren sayfayı açabilirsiniz.

Haritanın sol üst köşesinde yer alan görüntü kontrol tuşları harita üzerinde gezinmeye, zum ve kaydırma işlemleri yapmaya yarıyor. Farenin imleci harita üzerinde iken sağ tuşuna basılınca açılan menüde ise yukarıdaki görüntü kontrol işlemlerinin yanı sıra, harita üzerinde uzaklık ölçme, çıktı alma, nesne seçme gibi işlevler yer alıyor.

Bu tuşların nasıl kullanılacağına ilişkin bilgileri, Yardım sayfasında bulabilirsiniz.

Fare imlecini harita üzerinde bilgi içeren nesnelerin üzerine götürdüğünüzde, bu nesneye ait bilgiler ekranda görünecektir. Örneğin, depremler görüntülendiğinde büyüklüklerine göre renkleri değişen daireler ile gösterilir. İmleci herhangi bir depremin üzerine götürdüğünüzde, bu depreme ilişkin büyüklük, tarih, saat, enlem, boylam ve derinlik bilgileri görüntülenir.

Harita Katmanları
Haritanın altında yer alan menüler, harita üzerindeki katmanları açıp kapayabileceğiniz "check-box" kontrolleri içeriyor (Şekil 3). Harita üzerinde bir bölgeye yeteri kadar yaklaştığınızda ilçeler otomatik olarak gözükeceği için onları açıp kapayan bir kontrol bulunmuyor. Katmanların bazıları tematik renklendirme ile gösteriliyor. Örneğin, Deprem Bölgeleri katmanı açıldığında her bölgenin rengi farklı olarak geliyor. Tematik renklendirmelerin açıklaması için lejandı kullanabilirsiniz. Şekil 4'deki görüntü, Nüfus Yoğunluğu (Ulaşım, Nüfus, … menüsünden), Diri Faylar (Bölgeler, Faylar, … menüsünden), 1900 ve sonrası büyük depremler ve 1900 öncesi büyük depremler (Kandilli Kayıtları menüsünden) katmanlarının açılmasıyla elde edilmiştir.

Şekil 3: Bölgeler, Faylar, … menüsü

Şekil 4: Nüfus Yoğunluğu üzerinde diri faylar ve büyük depremler

Deprem Sorgulamaları
Kandilli Kayıtları ve USGS Kayıtları adlı menülerde ise deprem sorgulamaları yer alıyor. Göster/Kapat komutları belirlediğiniz kıstaslara göre depremleri harita üzerinde görüntüleyecek veya görüntülenen depremleri kapatacaktır. Bu menülerde tarih aralığını ve deprem büyüklüklerini belirterek, belli bir zaman diliminde istediğiniz büyüklükteki depremleri görüntüleyebilirsiniz. Ayrıca harita üzerinde belli bir bölgeye yakınlaşırsanız, sadece o bölgedeki depremlere yoğunlaşmış olursunuz. Bu da Internet üzerindeki sunucudan gelen deprem bilgisini azaltacağı için, görüntüleme daha hızlı olacaktır.

Raporlama
Raporlama menüsünde ise yukarıda bahsettiğimiz sorgulamalar sonucu görüntülediğiniz depremlerden seçtiklerinizin listesini alabilirsiniz. Seçtiğiniz herhangi bir depremin veya fayın etki alanını mesafe girerek görüntüleyebilirsiniz (Şekil 5). Uzaklık Ölç komutu ile harita üzerinde tıkladığınız noktalar arasındaki uzaklığı ölçebilir, Kopyala komutu ile haritayı başka dokümanlara yerleştirmek üzere Windows Pano'suna kopyalayabilir, Çıktı Al komutuyla oluşturduğunuz haritanın çıktısını alabilirsiniz.

Şekil 5: Raporlama menüsü

yazının devamı ...