Zeki Ülkenli, Selami Demiral, Can Kubin - Promim Ltd. Şti
Dünyada İstanbul büyüklüğünde pek az kent, bu kadar farklı kültürleri, dinamik bir ekonomiyi, kozmopolit bir sosyal yapıyı ve yoğun kültürel mirası bünyesinde barındırmaktadır. Bu nedenle, İstanbul kentinde özellikle yarışma alanında yapılacak herhangi bir planlama müdahalesi dünyadaki değişimlerden soyutlanamaz. Eğer İstanbul yeni küresel ağ içindeki yerini pekiştirecek ise, kente yapılacak her müdahale bu gelişim dinamikleri ışığında olmalı ve bu amaca hizmet etmelidir. Ayrıca, kentsel coğrafyada, özellikle mekanın anlaşılması konusunda yaşanan gelişmeler, yarışma alanında ortaya konulacak çözüm ve önerilere yön verecek nitelikte olmalıdır. Dolayısı ile, ekonomik, sosyal, kültürel, tarihi ve coğrafi kaygılardan uzak müdahaleler, İstanbul'u dünya kenti niteliğini koruma ve geliştirme amacına hizmet etmeyecektir. Böyle bir perspektif yokluğunda ise, kentin mevcut potansiyeli tam anlamıyla kullanılamayacaktır.
Kentsel Yenileme Politikaları, Araçları ve İlkeleri Genel Planlama ve Tasarım PolitikalarıArazi Kullanımı + Ulaşım Ana Kararları (Yapılaşma Genel Plan Koşulları)
Yarışma alanındaki mevcut sorunların çözümü ve imkanların kullanılmasına yönelik tasarım prensipleri bu kavram ve politikalar ışığında şekillenmelidir. Kabul edilecek temel tasarım prensipleri küresel dinamiklere yerel bir yanıt niteliği taşımalıdır. İnsan mekanın odak noktası olurken, kimlik kavramı, özellikle kentsel kimlik, temel bir tasarım prensibi olmalıdır. Mekan yalnızca edilgen bir eleman değil, kişinin ve toplumun temel yapı taşlarından biri olarak ele alınmalıdır. Kentsel devamlılık ve bütünlük farklı kentsel deneyimlere ulaşmak için farklı şekiller alabilir. Kentsel ayrışma birimler arasındaki farklılıkları vurgularken, her birim içi daha homojen olacağından aynı zamanda birimlerin içindeki farklılıkları azaltır.
Planlama alanı yapılaşma düzeni ve mevcut metropoliten yaşama alanları ilişkisi kurulması açısından sahip olduğu kamu alanlarının konum ve işlevsellik avantajlarını kullanabilmek amacı ile Kamu Proje Alanlarına (KPA) ayrılmıştır. Anadolu yakasında deniz bütünlüğü kurulmuş, aktif ve pasif rekreasyon koridorlarıyla desteklenen metropoliten çalışma ve yaşama koridorları ve odakları öngörülmektedir. Planlama alanı yapılaşma düzeni ulaşım altyapısı ile bir bütündür. KP Alanları etaplaması ulaşım-altyapı ve kamu alan dönüşümleri ile eşzamanlı uygulanacaktır. Planlama alanında uygulama çalışmalarının birinci derece etki alanına giren çevresel dönüşüm için metropoliten etkileşim alanlarında da alt ölçek ve mülkiyet çalışmaları yapılması gereklidir. KPA'ların dönüşümünde ivmeyi sağlayacak çekirdek yapı ve yatırımlar belirlenmiştir. Özel ve/veya Kamu Proje paketleri olarak tanımlanan bu alanların mülkiyet dönüşümü ve tasarımında öncelikli olmaları esastır. Arkad geçişler yeşil köprü ana aks tanımlama elemanları gibi ilkelerin hayata geçirilmesinde bu konu önemlidir. Uygulama süreci örgütlenmesinde kontrol ve koordinasyon sağlayacak yapının oluşturulmasında yerel yönetimin ağırlıklı yer alması ve koordinasyon sağlaması esastır. Proje alanı ile 1. derece etkileşimli olan metropoliten yaşama alanlarında mevcut planların gözden geçirilmesi esastır.
Dönüşüm Stratejileri: Genel Senaryo Kararları, Yapısal Düzenleme ve Kentsel Tasarım İlkeleri
İstanbul metropoliten alanı Anadolu yakası gelişmesinde metropoliten alt merkezler ve yaşama alanları ilişkilerinin kentsel rekreaktif koridorlar ve deniz açılımları göz önüne alınarak düzenlenmesi amaçlanmaktadır. Bu anlamda, metropoliten iş merkezi alanı odaklarına "KENTSEL KİMLİK" kazandırılması, bu alanlar arasında "KENTSEL DEVAMLILIĞIN SAĞLANMASI" ve Anadolu yakası Üsküdar-Moda arası "KENTSEL BELİRGİNLİK" kazandırılması amaçlanmıştır.
Ulaşım politikaları yalnızca yarışma alanının çevre ile bağlantısı anlamında dar bir kapsamda değil, çok daha büyük bir ağın parçası olarak ele alınmalıdır. Yarışma alanının en önemli özelliklerinden birisi bünyesinde farklı birçok ulaşım modunun biraraya geldiği bir odak noktası olmasıdır. Ancak, bu farklı ulaşım modları birbirinden fiziksel ve mekansal olarak kopuktur ve ilişkileri zayıftır. Bu nedenle, bunların toplulaştırılması, birbirleri ile ilişkilerinin güçlendirilmesi ve diğer ulaşım modları ile bütünleştirilmesini sağlayacak bir metropoliten ulaşım odağı önerilmektedir. "Yaya için kent" gittikçe önem kazanan bir kavramdır. Bu kavramın temel ve ilginç yönlerinden biri de artan karmaşıklık ve üç boyutluluktur. İstanbul kenti geleneksel yaya yolu ağları, tarihi yapıları, çarşıları, meydanları, parkları ile "kentsel geçirgenlik" kavramının önemli örneklerinden biridir. Alandaki öneri ulaşım sistemi tek bir ulaşım moduna öncelik verecek bir şekilde tasarlanmamıştır. Farklılıkları vurgulayan, çeşitliliği içinde barındıran ve insan ölçeğini kaybetmeyen bir tasarım ilkesi benimsenmiştir. Bu nedenle, yaya ve farklı taşıt (şehiriçi-dışı deniz, otobüs, dolmuş, demiryolu, hafif raylı, tramvay) modlarının birlikteliği esas alınmıştır. Bu taşıt - yaya dönüşümü kıyı ve diğer müdahale alanları ile bütünlüğü sağlayacak, mekansal bütünleşmeyi getirecek ve fiziksel kopukluğu önleyecektir. Ana ulaşım noktaları yaya jeneratörü işlevi görecek ve yaşayan bir metropoliten alt-yeşil sistemi için gerekli insan akımını alana sağlayacaktır. Harem'den başlayan yeşil sistemi liman meydanı ile bütünleşmektedir. Meydan, öneri bir Denizcilik Teknolojisi Tarihi ve Deniz Bilimleri müze kompleksi ile tanımlanmaktadır. Liman meydanı ve kültür alanına hizmet edecek otoparklar, alana yakın bir konumdadır. Haydarpaşa yönünde devam ettikçe, kültür merkezi ile bütünleşen bir deniz akvaryumu önerilmektedir.
Autodesk Yazılımları Kullanımı
Projenin kavramsal olarak şekillendirilmesinden, sunuş paftalarının hazırlanmasına ve üretilmesine kadar geçen süreçte Autodesk yazılımları kullanılmıştır. Sınırlı zamanda üretilmesi ve etkili bir görsel teknik ile sunulması gereken kentsel tasarım ve mimarlık yarışma paftalarının hazırlanmasında, AutoCAD programı sadece iki boyutlu çizim aracı olarak değil, 3 boyutlu bir tasarım aracı olarak da kullanılmıştır.
Alana ilişkin farklı nitelik ve ebatlarda bulunan baz paftaların çakıştırılması ve kullanıma hazır hale getirilmesi ile tasarımın işlenerek geliştirilmesinde, AutoCAD süreci hızlandırmanın ötesinde eşzamanlı olarak farklı tasarım alternatifleri geliştirecek zaman ve olanağı da sunmuştur.
Üretilen pafta ve detay önerilerin 3D Studio VIZ kullanılarak gerçekleştirilen 3 boyutlu sunumlarının gerçek koordinat sistemi ve bakış noktalarına uyumluluğu, projenin daha anlamlı ve gerçekçi bir dil ile ifadesinin ötesinde, önerilerin net ve anlaşılabilir olmasını da sağlamıştır.
Tüm bunların ötesinde, birincilik ödülüne layık görülen tasarımın avan ve uygulama projelerinin hazırlanması aşamasında da Autodesk ürünlerinin kullanımı farklı bir boyutta devam edecektir. Temel anlamda projenin hazırlanmasının ötesinde Autodesk'in Internet tabanlı çözümü Autodesk MapGuide'ın yanısıra Autodesk Map ve "Mobil GIS" olanakları projeye entegre edilecektir. Tasarım sürecinin devamı olan uygulama projesinin hazırlanmasında zaten AutoCAD ortamında olan verilerin kullanımı ve anlamlandırılması uygulamaya hız kazandıracaktır.
Analitik etüdlerin yapılması ve değerlendirilmesi ile arazide Autodesk OnSite kullanılarak yapılacak tesbitlerin oluşturulmakta olan
Autodesk Map veritabanına aktarılması ile gerek projenin tüm aşamalarında farklı sorgulamalar yapılabilecek, gerekse bu bilgiler ve belediyenin uygun göreceği aşamalar Internet üzerinden Autodesk MapGuide yazılımıyla kamuya etkileşimli haritalar yardımı ile sunulabilecektir.
Sonuç
Yeni kentsel çözümler birbirinden farklılaşmadan kullanıldıkça, kimlik sorunu ortak bir kentsel problem olarak karşımıza çıkacaktır. Tarihi devamlılık ise genel anlamda kenti çevreleyen mevcut yapılara ve fiziksel elemanlara saygı gösterilmesi olarak tanımlanabilir. Tasarımcı, çağdaşlıktan uzaklaşmamalı, fakat aynı zamanda tarihi kentin değerlerine bağlı kalmalı ve bu değerleri gelecek kuşaklara aktarmalıdır. Aktarılacak bu miras yalnızca günümüzün kazanımları değil, aynı zamanda geçmişin birikimleri olmalıdır. Tarihi devamlılık, gelişmenin yönü ve sürdürülebilirliği için bir temel oluşturmalıdır.