Autodesk'in 3 boyutlu “Yüksek Performans” mekanik tasarım sistemi Autodesk Inventor, onbeş aylık bir süre içinde dördüncü sürüme ulaştı. Autodesk Inventor 4, birçok yeni özelliğin yanında, sac metal modellerin tasarımı konusunda da kullanıcılara önemli yetenekler sunmaktadır.

Autodesk Inventor 4, sac metal modelleme ve tasarımı konusunda birçok yeni özellik içermektedir. Kullanım kolaylığı sağlayan yeni ve gelişkin tasarım yöntemleri arasında, büküm yerlerinde delgi (punch) şekillerinin kullanımı, flanşlar ve yırtık köşeler bulunmaktadır. Mühendislik bilgilerinin doğrudan Autodesk Inventor'a entegre edilmesi sayesinde, bu özellikler sac metal modelleme yapan kullanıcılara geniş olanaklar sunmaktadır. Autodesk Inventor 4'ün sac metal özellikleri sadece kullanım kolaylığı değil, aynı zamanda gereksinimler için farklı çözüm yolları konusunda da esneklik getirmektedir.

Bu yazıda, daha geniş olarak Autodesk Inventor 4'ün sac metal özelliklerini tanıtacağız.

Sac Metal Stilleri
Sac metal parçasının birçok parametresi vardır; bunlar parçanın karakteristik özelliklerini ve nasıl imal edileceğini gösterir. Örneğin, sac metal parçaların her bölge için ayrı kalınlıkları ve bükme yarı çapları vardır. Autodesk Inventor 4, bir diyalog kutusu yardımıyla, bu parametrelerin kontrolünü sağlamaktadır. "Sheet Metal Style" diyalog kutusu (Şekil 1) değişik stilleri içerir. Her stil için malzeme bilgisi, kalınlık, açılım yöntemi, lineer ofset miktarı, bükme ve köşe özellikleri tanımlanır ve kaydedilir. Böylece kolaylıkla ve hızlı bir şekilde bir stilden diğerine geçilebilir. Diyalog kutusundaki "Active Style" değiştirilerek, sac metal modelin fiziksel özellikleri kontrol edilebilir.

Şekil 1: Sac metal stillerinin kontrolü

Sac metal modelin tasarımı sırasında, sadece bükme yarı çapı değiştirilebilir durumdadır. Bunun dışında, kalınlık gibi parametreler, sac metal stillerinden değiştirilebilir.

Sac Metal Parçaların Tasarımı
Sac metal parçaların tasarımı diğer parçalara göre bazı farklılıklar gösterir. Örneğin, sac metal parçaya bir flanş eklendiğinde, birleşme yerindeki yuvarlama otomatik olarak uygulanır.

Ayrıca sac metal parçaların 2B açılımları alınabilir. Açılım, ayrı bir pencerede görüntülenir ve parça değiştikçe otomatik olarak güncellenir. Autodesk Inventor, sac metal parçaların tasarımı için hazır tanımlı bazı şablonlar sunmaktadır. Bu şablonlar kullanılarak, doğrudan sac metal tasarımına girilir. Fakat normal bir parça tasarımı ile başlanıp, daha sonrasında da model sac metal parçaya dönüştürülebilir.

Sac metal parçaların tasarımında farklı yöntemler kullanılabilir. Sac metal modellemeye özgü araçlar kullanılarak parça tasarlanır. Parçanın ilk yüzeyi yaratılır ve flanşlar eklenerek, parçayı keserek ya da bükerek modelleme gerçekleştirilir. Sac metal modelleme araçlarını aşağıda tanıtacağız, şimdi farklı yöntemler konusunda bilgi vermeye devam edelim.

Yöntemlerden bir diğeri, örneğin AutoCAD ortamından gelen ve parçanın açılımını gösteren 2B nesneleri kullanmaktır. Örnek olarak Şekil 2'deki eskiz geometrilerine bakın. Burada, parçanın büküm yerleri gösterilmiştir.

Şekil 2: 2B açılım bilgisini gösteren nesnelerin kullanılması

İlk olarak modelin tümünü tek bir plaka olarak oluşturuyoruz; ondan sonra bükme işlemleri ile modeli tamamlıyoruz. Şekil 3, biten sac metal modeli göstermektedir.

Şekil 3: Bükme ile sac metal parçanın modellenmesi

Sac Metal Modelleme Araçları
Sac metal modellemeye bir yüzey ile başlanır. Bundan sonra, modele flanşlar eklenebilir. "Flange" diyalog kutusundan, flanş için belirli bir uzunluk ve açı tanımlanır. Ayrıca bükme yarıçapı ve flanşın yönü gibi özellikler de girilir (Şekil 4). Flanşın sınırları, seçilen kenarın başlangıç ve son noktasından belirli ofsetlerde de tanımlanabilir.

Sonrasında, sac modele delikler eklenmesi ya da tanımlanan profiller ile modelin kesilmesi sağlanır. Tüm parça modelleme araçları, örneğin unsurların dizilenmesi, aynalanması gibi, bu süreçte kullanılabilir. Şekil 5, biten sac metal modeli göstermektedir.

Şekil 4:Flanşın tanımlanması. / Şekil 5: Modelin tamamlanması

Burada önemli bir durum daha söz konusudur. Eğer, kesme işlemi büküm yerlerine denk gelirse, profil iz düşürülerek işlem gerçekleştirilir. Şekil 6, güzel bir örnek göstermektedir.

Şekil 6: Büküm yerlerinde kesme işlemi

Autodesk Inventor ilk sürümünden itibaren Tasarım Elemanları'nı kullanıcılara sundu.Tasarım Elemanları’nın sac metal modellemede kullanılması, istenen baskı ve delme işlemlerinin gerçekleştirilmesini sağlamaktadır. Autodesk Inventor 4, özel bir sac metal unsur kütüphanesi içermektedir. Bu kütüphane yardımıyla, sac metal modellerde, tasarım elemanlarından oluşan değişik baskı, delme unsurları kullanılabilir. Kütüphaneye kullanıcı tanımlı tasarım elemanları da kolaylıkla eklenebilir.

Şekil 7, kütüphanede bulunan bazı tasarım elemanlarını göstermektedir.

Şekil 7: Saç metal unsur kütüphanesi

Flanşların tasarımı için kullanılabilecek bir araç daha vardır. Bu özellik ile herhangi açık uçlu bir profil, oluşturulması istenen flanşın konturu olarak tasarlanır ve parça kenarı boyunca süpürülerek flanş tanımlanır. Şekil 8'de, önce flanşın konturu tanımlanmış, daha sonra da parça kenarı boyunca flanş oluşturulmuştur. Dikkat edilirse, tüm keskin kenarlara yuvarlamalar otomatik olarak uygulanır.

Şekil 8: Konturu açık profille tanımlanan flanş

Autodesk Inventor 4 ile birlikte gelen yeni sac metal modelleme araçlarından bir diğeri de kıvırma (hem) unsurudur. Kıvırma unsuru, sac metal modelin seçilen yüzeyinin kıvrılmasıyla oluşturulur. Kıvırma unsurunun tipi, kıvrım aralığı ve uzunluk "Hem" diyalog kutusu yardımıyla kontrol edilir. Ayrıca, 90-derecelik bükme ile kıvırma arasında seçim de yapılabilir.

Sac metal modellemenin önemli özellikleri arasında köşe işlemleri de bulunmaktadır. Autodesk Inventor 4'ün yeni köşe tasarım özelliği, köşelerin kolayca düzenlenmesini sağlamaktadır. Köşe özellikleri sayesinde, farklı bir sac metal tasarımı da gerçekleştirilir. Bir parça tanımlanır ve bu parçanın içi belirli bir et kalınlığı kalacak şekilde "Shell" unsuru ile boşaltılır. Bundan sonra, köşeler "yırtılarak" sac metal model oluşturulur. Bunun için "Corner Seam" özelliği kullanılır. "Corner Rip" ile köşeler yırtılır (Şekil 9).

Şekil 9: Köşelerin yırtılması

Köşelerde "dikişler" de aynı komut ile tanımlanabilir. Flanşların yan yana geldikleri yerlerde, bunları düzenlemek için, istenen yerler kırpılır.

Sac metal modellemenin son aşaması, 3B modelden 2B açılımı türetmektir. 2B açılım, 3B sac metal modelden otomatik olarak elde edilir ve 3B model değiştikçe otomatik olarak güncellenir. Sac metal modelin açılımı, ayrı bir pencerede görüntülenir (Şekil 10). Teknik resim üretiminde, açılımdan da yararlanılabilir.

Şekil 10: Açılım

Autodesk Inventor 4'ün sac metal özellikleri, bu konuda çalışan kullanıcılara önemli kolaylıklar ve verimlilik artış getirmektedir. Ayrıca, Autodesk Inventor 4, pazardaki rakiplerinden sac metal özellikleri ile de bir adım önde ilerlemektedir.