sanalGazete - Eylül 2000

... yazının başlangıcı

Verimlilik Artışı Sağlayan Araçlar
Kullanıcıların verimliliğini artıran araçları üç başlık altında inceleyeceğiz: Esnek montaj tasarımı, teknik çizim geliştirmeleri ve diğer verimlilik geliştirmeleri.

Esnek Montaj Tasarımı
MDT R5’in sunduğu montaj modelleme yeniliklerinden en önemlisi, dış referans alt montajların yerinde düzenlenmesi. Bildiğiniz gibi, MDT R4 ile ilk defa, dış referans parçalar, bulundukları montaj çiziminde düzenlenebiliyor ve yapılan değişiklikler orijinal dosyaya yansıtabiliyordu. MDT R5’te ise bu özellik alt montajları da kapsayacak şekilde geliştirilmiş bulunuyor. Dış referans alt montajlar üzerinde istenen değişiklikler montaj dosyasında yapılabiliyor . Bileşenler eklenir/silinebilir, dış referans alt montaj üzerinde 3B montaj sınırlama işlemleri gerçekleştirilebiliyor, dış referans montajın yapısı yeniden düzenlenebiliyor, dış referans montaj ile çalışırken tasarım değişkenlerine ulaşılabiliyor ve dış referans birleştirilmiş (combine) parçalar düzenlenebiliyor.

Montaj yapısının yenilenmesi özelliği, kullanıcılara tasarım sürecinde önemli bir esneklik getiriyor. Bu yeni özellik ile, konum ve sınırlama bilgisi kaybolmadan, ana montajdan çizimde bulunan bir diğer alt montaja ve bir alt montajdan bir başka alt montaja (lokal ya da dış referans) bileşenler kaydırılabiliyor, bir alt montajdan bileşenler kaydırılarak yeni alt montaj tanımlanabiliyor, Desktop Browser içinde birden fazla parça/alt montaj seçilerek bunların yerlerinin değiştirilmesi sağlanabiliyor.

Teknik Çizim Geliştirmeleri
Teknik çizim özellikleri konusunda yapılan geliştirmelerden en önemlisi, BOM (parça listesi veri tabanı) ve parça listesinde değişkenlerin kullanımı. BOM özelliğini içeren tüm diyalog kutularında formül alanları bulunuyor. Burada, tasarım değişkenleri, kullanıcı tanımlı nitelikler (AMASSIGN ile tanımlanmış) bulunabiliyor ve istenen formüller tanımlanabiliyor. Tasarım değişkenlerine sahip formüllerde, değişken değeri değiştiğinde, parça listesi ve ilgili pozlar le, kullanıcılar modelde değişken bir ölçü tanımlayabiliyorlar ve bunu parça listesinde kullanabiliyorlar; ölçü değeri otomatik olarak güncelleniyor. Ayrıca kütle, ağırlık vb. bilgiler formüller tanımlanarak parça listesine aktarılabiliyor.
Bunlar ilişkisel olduklarından, parça değiştiğinde otomatik olarak güncelleniyor.

Ayrıca, not sembolleri yeni sürümle birlikte ilgili parça ya da unsur değişkenlerini içeren ifadeler barındırabiliyorlar. Kullanıcılar bu notları güncelleştirerek, ilgili unsurların otomatik olarak değişmesini sağlayabiliyorlar. Unsurun özellikleri ya da bunu tanımlayan parametreler değiştiğinde not sembolleri de yeniden hesaplanıyor ve güncelleniyor.

Böylece, unsur parametrelerini tanımlayan akıllı notasyonlar yaratmak olanaklı duruma geliyor.

Bunlar ilişkisel olduğu için unsur ya da parametreler değiştiğinde otomatik olarak güncelleniyor.
Diğer teknik çizim geliştirmeleri ise aşağıdaki gibi özetlenebilir:

Sahne modunda aktif parça seçimine olanak tanınması

Birden fazla sayfa kullanımı: Bir teknik çizim sayfasından diğerine görünüşlerin kopyalanması

Birden fazla ölçünün bir görünüşten diğerine taşınması

Teknik çizim görünüşlerinin AutoCAD’in DWG ve DXF formatlarında kaydedilmesi

Teknik çizim görünüşlerinde yüzeylerin UV doğrularını kullanması

3B standart parçaların teknik çizim görünüşlerinde 2B gösterimleri

Detay görünüşlerde dikdörtgen olmayan sınırların kullanılması

“Spline” eğrilerin otomatik ölçülendirilmesi

Ölçülerin tanımlanması sırasında nesne kenetlenme özelliklerinin kullanımı

Verimlilik Geliştirmeleri
Verimlilik geliştirmeleri başlığı altında, kullanıcıların çizim ve modelleme sırasında, daha hızlı, kolay ve verimli çalışmalarını sağlayan birçok araç bulunuyor. Örneğin, karmaşık bir montaj ile çalışırken, Desktop Browser penceresinden seçilen bir parçaya grafik ekranda yaklaşmak, montaj dosyasında çalışırken aktif parça ya da alt montajın dışında kalan modellerin karartılması, komut içerisindeyken, 3B yörünge komutunun çalıştırılması, böylece modelin istenen yerine bakılabilmesi ve unsurlara farklı renkler verilebilmesi verimlilik geliştirmelerinden bazıları.

Gelişkin Modelleme Özellikleri
İlk sürümünden itibaren Mechanical Desktop’un gelişkin ve karmaşık katı modelleme yetenekleri sürekli olarak geliştiriliyor. MDT R5 ile birlikte de, mekanik tasarım ve modelleme sürecini kısaltan, kullanıcılara yeni olanaklar sunan birçok yeni işlev gelmiş durumda. İlk olarak bahsetmemiz gereken, unsur dizileme (pattern) özelliği. Tamamen yeniden yazılan ve daha da geliştirilen unsur dizileme, üç farklı seçenek ile kullanıcılara sunuluyor: Kartezyen (rectangular), kutupsal (polar) ve eksenel (axial). Yeni olan eksenel dizilemede, seçilen unsurlar belirli bir eksen etrafında ve değişik yüksekliklerde çoğaltılıyor. Yani unsurlar bir spiral yol boyunca dizileniyor. Bütün dizilemeler ilişkisel; seçilen unsurlar her zaman değiştirilebiliyor (yenileri eklenebiliyor, var olanlardan istenen çıkartılabiliyor); kartezyen dizilemede ortogonal olmayan sıra/kolonlar tanımlanabiliyor; dizilenmiş unsurlar yeniden dizilenebiliyor; parçanın ilk unsuru da çoğaltılabiliyor.

MDT R5 ile birlikte yeni unsurlar da kullanıcılara sunuluyor. Bunlardan ilki bükme (bend) unsuru. Bu unsur ile katı modeller tanımlanan açık bir profile göre tanımlanan açı ile bükülüyor. Bükme unsuru yay uzunluğu, radyus ve açı parametrelerine göre tanımlanıyor. Şekil 7 bükme unsurunda kullanılabilecek parametreleri ve işlevlerini göstermektedir.

Bu yeni özellik birçok alanda kullanıcılara kolaylıklar getireceğe benziyor. Şekil 8, bükme unsurunun kullanımını göstermektedir.

Yeni eklenen unsurlardan bir diğeri de duvar unsuru (thin feature). Duvar unsuru, ekstrüzyon unsuru içerisinde tanımlanabiliyor. Bu unsurda, açık bir profile belirli bir kalınlık veriliyor ve bu kalınlıkla model derinlik kazanıyor. Aşağıdaki şekil duvar unsurunu göstermektedir. İç kısımda bulunan duvarlar, açık profiller kullanılarak ve bunlara belirli kalınlıklar verilerek tanımlanmıştır. Kaburga unsuru (rib feature) ise açık bir profile kalınlık verilerek kaburga modeli tanımlamak için kullanılıyor.

MDT R5 ile birlikte gelen yeni unsurlardan bir diğeri de kabartma unsuru (emboss feature). Bu unsur ile yazılar eskiz olarak kullanılıyor ve ekstrüzyon, döndürme, süpürme gibi unsurlarda kullanılabiliyor. Aşağıda bazı örnekleri görmektesiniz.

Son olarak unsur işlemlerinde kullanılan yeni etkileme (termination) tiplerinden bahsedebiliriz. MDT R5’e “To Next” (bir sonrakine kadar), “To Extended Face” (uzatılmış yüzeye kadar) ve “To Quilt” (dikilmiş yüzeye kadar) etkileme tipleri eklenmiş bulunuyor. Böylece daha esnek ve sağlam modelleme için yeni özellikler sunuluyor.

Tüm bu geliştirmeler, MDT R5’in mekanik tasarım ve modellemede daha kolay, hızlı ve verimli kullanılmasına yönelik yapılmış. Ayrıca, Autodesk yaptığı geliştirmeler ile mekanik CAD pazarına verdiği önemi de gösteriyor. MDT’nin dünyada en çok satan mekanik tasarım ve modelleme yazılımı olması da, kullanıcı gereksinimleri açısından önemli bir göstergedir.

Şekil 4: Dış referans alt montajların yerinde düzenlenmesi