Mustafa Tigrek
MTM Bilgi Teknolojileri Ltd.

Ana sanayilerden yan sanayilere iş aktarılırken çoğunlukla veriler yetersiz ve zaman kısıtlıdır. Bunun pek çok nedeni olabilir. Fakat istenen, işin tamamlanmasıdır. Doğru araçları kullanıyorsanız, taleplere yanıt verme konusunda endişelenmeniz gerekmez. Tasarımdan imalata kadar tüm süreçte, bilgisayar destekli tasarım ve imalat programları, verimliliği artıran araçlardandır. Uçar Metal AutoCAD tabanlı programlara dayandırdığı tasarım ve imalat stratejisi ile, bu verimlilikten yararlanan şirketlerden bir tanesidir.

Uçar Metal; sanayinin gereksinimi olan sac kalıplar, "fixtür" ve "aparat" üretmek amacıyla 1977 yılında kurulmuştur. Bir kaynak makinesi, bir eksantrik pres ve bir planya tezgahından ibaret makine parkı ile 16 m2'lik ilk iş yerinde faaliyete başlayan şirket, 1990 yılından bu yana çalışmalarını, 5.000 m2'lik açık, 750 m2'lik kapalı alanda sürdürmektedir. Makine parkı zaman içinde gelişmiş ve nihayetinde kalıphane 1992 yılında ayrı bir bölüm olarak faaliyete başlamıştır. Bugün 30 kişilik kadrosu ile ISO 9000 belgesine sahip olan şirket, iç ve dış piyasalara iş yapmaktadır.

Şirket kurucusu ve Genel Müdürü Halit Uçar "Otomotiv sektörünün Türkiye'de bazı dönemler hariç hiçbir zaman istikrarlı bir durum seyretmemesi, devletin de yan sanayicilere destek olmayışı sektörü içinden çıkılmaz ekonomik zorluklara sürüklemektedir. Bu nedenle yeni projeler üretmek ve hayata geçirmek oldukça zor olmaktadır" sözleriyle sektördeki sıkıntılara değinirken, ileriye dönük hedeflerini şöyle açıklamaktadır: "Ancak 2000'li yılların başında 15.000 m2 sahasında ileri teknoloji ve kalitesiyle kendi markasını dünya pazarlarında sergilemeyi hedefleyen bir şirket olmayı amaçlamaktayız".

Bu amaç doğrultusunda, organizasyon, altyapı, ekipman konularında sürekli bir gelişme içinde olan Uçar Metal son olarak makine parkına dik işlem CNC iş merkezi ilave ederek teknolojik alt yapısına önemli bir halka daha ilave etmiş bulunmaktadır.

Uçar Metal CNC tezgahların verimliliğine yabancı değildir. Yakın zamana kadar, kendi bünyesinde tasarımlarını tamamladığı kalıpların, konvansiyonel imalat gerektiren kısımlarını kendi mekanik atölyesinde imal ederken, CNC tezgahlarda işlenmesi gereken yüzey formları için profesyonel servis hizmeti almaktaydı. Şimdi işleme merkezini kendi bünyesine katarak, süreç üzerindeki kontrolünü ve böylece verimliliğini artırmış oldu.

Her türlü sac parça imalinde taleplere yanıt veren Uçar Metal, son zamanlarda dikkatini karmaşık form içeren parçalar üzerinde yoğunlaştırmıştır. Muhtelif amortisör yay tablaları bunlardan bazılarıdır.

Kesme - bükme sac parçalardan farklı yaklaşım gerektiren formlu parçalar, kalıplama esnasındaki plastik deformasyon nedeniyle, zaman zaman ön formlara gereksinim duyar ve bunların ayrıca bir parça gibi imal edilmeleri gerekir. Çevre kesme kalıpları da göz önünde tutulduğunda bir parçanın oluşumu için bir dizi kalıp ve operasyon gerekliliği ortaya çıkar.

Parça formunu verecek olan son kalıplama işlemi ve bunun formlu yüzeylerinin imali bu dizi içinde önemli bir yer tutar. CNC tezgahlar bu formlu parçaların imalinde, güncel teknolojinin sunduğu olanakların başında gelir.

1997 yılından bu yana Mechanical Desktop kullanıcısı olan Uçar Metal, 2 boyutlu teknik resimden kalıp konstrüksiyonuna, geometrik formlardan imalat resimlerine kadar, her aşamada bu programı verimli bir şekilde kullanmaktadır.

Makine parkına CNC tezgahın ilavesi ile güncel teknolojiyi bünyesine katan Uçar Metal, yeni sistemin adaptasyon sürecinde, NC kodlarının üretilmesinde Mechanical Desctop Yetkili Satıcısı MTM'den destek ve danışmanlık hizmeti almaktadır. Bu durumu Sn. Uçar şöyle değerlendirmektedir: "Böylece hem bu süreçte verim kaybını önlemekte, hem de yetişmekte olan kadromuzun MTM'nin tasarım ve imalat tecrübesinden yararlanmasını sağlanmaktayız. Ayrıca tezgahın şirketimiz bünyesinde devreye alınması ile birlikte verimli çalışmaya başlaması bizim için memnunluk vericidir."

Ana sanayilerden yan sanayilere iş akışı çeşitli formatlarda olabilmektedir. Kimi zaman elektronik ortamda 3 boyutlu bir model, kimi zaman tekrar tekrar kopyası çekilmiş, ölçüleri doğru düzgün okunmayan bir resim, kimi zaman bir numune. Bilgi formatı ne olursa olsun, hepsindeki ortak taraf, işin acele, zamanın kısıtlı olmasıdır. İmalat sahası, işin oluşumunda son halka olduğundan, tüm karar ve tasarımlar sürecinde olası gecikmelerin, imalat için gerekli süreyi daraltması doğal olmamakla birlikte, sıklıkla rastlanan bir durumdur. Fakat talep edilen, işin tamamlanmasıdır.

Bu tür taleplerin yerine getirilmesi, doğru araçların kullanılmasına bağlıdır. CNC tezgahlar kalite, hız, esneklik ve verimliliği birlikte sunarak taleplerin yerine getirilmesinde, önemli bir halka oluştururlar. Fakat fonksiyonlarını yerine getirmeleri için sağlıklı bir CAD/CAM sistemiyle donatılmaları gerekir. Aksi takdirde, biraz daha yetenekli konvansiyonel bir tezgahtan öte anlam taşımazlar.

Şekil 1: Bilgisayar ortamında gelen model

Uçar Metal'de, gelen bilgiler hangi formatta gelirse gelsin, önce mühendislik departmanında, bilginin niteliği değerlendirilir. Müşteri şirket tarafından hazırlanmış veya temin edilmiş 3 boyutlu elektronik model, en fazla tercih edilen bilgi türüdür (Şekil 1). Bunun sebebi, bu tür bilgilerin işi kolaylaştırmasından ziyade, neticede çıkacak olan ürün bilgisinin tümüyle müşteri tarafından sağlanmış olmasıdır. Dolayısıyla, ürün detayları üzerinde karar verilmesi gerekmemekte, böylece gereksiz geri dönüşler yaşanmamaktadır.

Bu durumda, ilk basamak kalıp tasarımını yapmaktır. AutoCAD ortamında, model üzerinden alınmış kesit bilgileri yardımıyla, 2 boyutlu kalıp kesit resimleri oluşturulur (Şekil2).

Şekil 2: 2B kalıp kesiti bilgileri

Kalıp çalışma prensipleri, ön şekillendirme formları vb. imalat basamaklarına ilişkin tüm kararlar bu aşamada verilir. Bu kararlar doğrultusunda, bir yandan konvansiyonel imalat için imalat resimleri oluşturulurken, bir yandan da CNC tezgah için kalıp formları modellenir. Tüm bu çalışmalar Mechanical Desktop (MDT) ortamında gerçekleştirilir.

Şekil 4: Kalıp formaları CNC tezgahlarda üretilir

Nihayetinde, malzeme temininden sonra, kalıp plakaları, burçlar, pimler, bağlantı delikleri vb. işlemler Uçar Metal kalıphanesinde, konvansiyonel metodlarla oluşturulurken, kalıp formları imalatı CNC tezgahta gerçekleştirilir (Şekil 4). CNC tezgah için gerekli NC kodları, tümüyle MDT ortamında çalışan hyperMILL modülü ile gerçekleşmektedir.

Tüm parçaların bir araya gelmesi ile kalıp tamamlanmış ve parça imalata hazır hale gelmiş olur (Şekil 5).

Şekil 5: Tamamlanmış kalıp modeli

Bazan gelen bilgiler teknik resim formatında olur. Bu tür resimler, çoğunlukla montaj ve kontrol için gerekli kritik bilgileri içerir. Parçanın tamamlanabilmesi için gerekli detay bilgiler eksik olur. Parçanın birtakım öngörülerle tamamlanması gerekir. Neticede çıkan ürün, genellikle estetik veya fonksiyonel kaygılarla tadilat gerektirir. Ve kalıp tadilatı başlı başına bir sorundur.

Şekil 6: Takım yollarının ön görünümünü almak

Bu sorunu aşmanın pratik yolları, parça modellendikten sonra, hyperMILL'in sağladığı olanaklar ile bire bir olarak, takım yollarının ön görünümünü almak (Şekil 6) ya da CNC tezgahta ahşap bir modelini işleyip, müşterinin onayına sunmaktır. Böylece olası tadilatlar, daha ilk basamaklarda gerçekleştirilir, kalıp ve parça imalatı için sağlıklı veriler oluşturulmuş olur.

Bu, Uçar Metal tarafından sıklıkla kullanılan bir metodtur. Bu çözümün pratik olabilmesi, hızlı ve esnek bir modelleme ortamına ve güçlü bir imalat programına bağlıdır. Gerekli ortamı ve araçları MDT ve hyperMILL birlikteliği sağlıklı bir şekilde sunmaktadır.

Bazen de gelen bilgiler bir numuneden ibarettir. Bu durumda, en azından kritik ölçülerin belirlenmesi için müşteri şirket ile ortak bir çalışma gerekir. Ve birlikte bir teknik resim oluşturulur. Bundan sonrası bir önceki metodla aynı çalışmayı gerektirir.

Bilgi akışı nasıl olursa olsun, teknolojik alt yapınız tamamsa ve elinizin altında MDT gibi hızlı ve esnek bir modelleme programı ile birlikte hyperMILL gibi güçlü bir imalat programınız varsa, doğru netice için bir engeliniz yok demektir.

Ayrıntılı bilgi için : MTM Bilgi Teknolojileri Ltd. Tel: 0.216.464 41 17