Şekil 6: Parçaların ilişkilendirilme metodları
Serbestlik Derecesi (DOF)
Bir montaj grubunda, birbiriyle ilişkilendirilmiş parçaların birbirlerine göre hareket edebilmeleri, serbestlik derecesi (DOF) ile tarif edilir. Serbest haldeki bir parçanın hareket serbestlik derecesi 6'dır: X,Y,Z eksenlerinde hareket ve bu eksenler etrafında dönme. Parçalar arasında ilişkiler atandıkça hareket serbestliği sınırlanır. Örneğin, lastik tapa, gaz çıkış borusuna, eksen ve yüzey çakışması ile ilişkilendirilmişse, yüzey çakışması nedeniyle düşey doğrultuda, eksen çakışması nedeniyle yatay yönlerde hareket edemez. Ve yine eksen ve yüzey çakışması nedeniyle yatay eksenleri etrafında da dönemez. Sadece düşey ekseni etrafında dönebilir. Bu durumda parçanın hareket serbestlik derecesi 1'dir.
Bu parçanın düşey ekseni etrafında dönebilmesi, fonksiyonel açıdan hiçbir sorun teşkil etmez. Bu sebeple montajı bu noktada bırakabiliriz. Aksi takdirde, ayrı bir sınırlama getirerek, parçanın dönmesini de engellemek gerekebilirdi.
Tamamen sınırlandırılmış bir parçada hareket serbestlik derecesi sıfırdır ve parça hareket edemez.
Montaj ve Alt Montajlar
Çakmak montajı (Şekil 6), 3'ü alt montaj olmak üzere toplam 13 parçadan oluşmuş ve bunların tümü dış referans bağlantıları ile ana montaj sayfasına bağlanmıştır. Montaja ait her türlü ilişkilendirme ve diğer bilgiler bu sayfada yer alırken, parçalar ve alt montajlar ile ilgili bilgiler kendi dosyalarında yer alır. Bu durum alt montajlar için de geçerlidir.
Şekil 6: Parçaların ilişkilendirilme metodları
Bu durumda örneğin, gövde parçası üzerinde, kendi dosyasında yapılacak bir değişiklik, montaj sayfası güncellendiğinde kendiliğinden yeni haliyle yer alacaktır.
Grup proje çalışmalarında bu özellik oldukça yararlıdır. Diğer birimlerin sorumluluğundaki diğer parçalar değişikliğe uğradıkça, ayrı bir birim tarafından gerçekleştirilen montaj çalışmaları otomatik olarak güncellenecektir.
Benzer bir durum ile çakmak montajında da karşılaşıldı. Başlangıçta eksik olan çark grubunun taş, yay ve alt pim parçaları tamamlanıp, çark grubu alt montajına yerleştirildikten sonra ana montaj sayfasında kendiliğinden yer almış oldu.
Ayrıca dış referans ile bağlanmış dosyalara montaj sayfası üzerinden de ulaşarak değişiklik yapmak mümkündür. Bu durum, çalışma esnasında, montajı oluşturan parçalardan birine müdahale edilmesi gerektiğinde kolaylık sağlar.
Montajların Analizi
Montajı tamamlanmış bir üründe; kütle özellikleri, çakışma analizi ve parçalar arasında en yakın uzaklık gibi verilere ulaşılabilir. Bu durumda örneğin, ürün öngörülenden ağır ise, bu veriler ışığında, parçalarda değişiklik yapılarak istenilen ağırlık sağlanabilir. Yanlış tasarımdan dolayı, birbiriyle çakıştığı için, fiziksel montajı mümkün olmayacak parçalar çakışma analizi ile tespit edilip düzeltilebilir. Çakışma analizi, aynı zamanda çakışma geometrisini, bir katı parça halinde oluşturup, tadilatlarda veri olarak kullanmamızı sağlar.
Çark grubu gövde parçasının oturduğu dış parça üzerindeki oyuğun eksik kaldığını varsayalım (Şekil 7). Montaj esnasında parçaları üst üste yerleştirdiğimizde, çakışan bir hacim meydana gelecektir. Ve bu durumda parçaların fiziksel olarak montajı mümkün olmayacaktır. Çakışma analizi, bu bölgeyi tespit edecek ve hatta istediğimizde bu bölgeyi farklı bir geometri olarak oluşturacaktır. Bize kalan, bu bilgileri kullanıp gerekli müdahaleyi yapmak olacaktır.
Şekil 7: Çakışma Analizi, hatalı tasarımdan dolayı montajda meydana gelen çakışmaları tespit ederek, çakışma geometrisinde bir hacim oluşturur. Bunun yardımıyla parça üzerinde gerekli tadilatlar yapılabilir.
Dış parçadan çakışan bölge kadar bir bölge boşalttığımızda, çakışma analizi artık çakışma bölgesi tespit edemeyecektir.
Sahneler ve Patlatılmış Görüntüler
Bütün bu çalışmalardan sonra, montajı yapılmış ürünün dokümante edilmesi gerekir. Bunun için sahneler düzenlenir.
Sahnelerde montaj modeller otomatik olarak patlatılır. Sahne için belirlenen patlatma faktörü, ilişkilendirmedeki sınırlamalara bağlı kalarak, tüm parçaların aynı belirli mesafede, birbirinden uzaklaşmasını sağlar. Bu durum, pratikte müdahale gerektirebilir. Zira, ince bir pul veya büyük bir parça aynı mesafede birbirinden uzaklaşmış olur. Parça patlatma faktörü ile parçaların uzaklaşma miktarına tek tek müdahale edilerek düzenleme yapılabilir.
İstenildiğinde, sahnede yer alan parçaların konumları ve yerleşimleri değiştirilebilir, patlatılmış resimlere eksen çizgileri ilave edilebilir. Bu durumda örneğin, görüntü karışıklığına sebep olan bir takım parçalar biraz kaydırılarak farklı bir bölgeye alınabilir.
Montajda yapılan bir değişiklik sahneye otomatik olarak yansır. Parçada yapılan bir değişikliğin de montaja otomatik olarak yansıdığı göz önüne alınırsa, parça, montaj, sahne, teknik resim zincirinde tam bir ilişkisellik görülür.
Teknik Resim, Balonlar, Malzeme Listesi
Bir montajın teknik resmi bir parçanın teknik resmini alır gibi alınabilir. Ortogonal veya izometrik görüntülerin yanı sıra, farklı seçeneklerle farklı kesitler alınabilir. Bunun için, oluşturulmuş sahneden yararlanılır. Sahnede yer alan patlatma faktörleri, eksen çizgileri vb. tüm düzenlemeler teknik resimde yer alır.
Kesit resimlerini oluştururken, istenilen parçaların, resimde kesilmeden yer alması ve kesik parçaların farklı tiplerde taranmaları sağlanabilir. Şekil 8'de gaz çıkış grubunun kısmi kesitli görüntüsü ve bunun izometrik görüntüsü yer almaktadır. Alt conta, kovan ve gövde kesik, diğerleri bütün olarak gösterilmiştir. Ve ayrıca kesik parçalar farklı tiplerde taranmıştır.
Şekil 8: Gaz çıkış grubunun kısmi kesit görünüşleri
Bir sahnenin teknik resmi oluşturulduktan sonra, parçaların pozlanması yapılabilir ve malzeme listesi (BOM) alınabilir.
Balonlar ister tek tek, ister seçilmiş tüm parçalara otomatik olarak eklenir. Yataylık veya dikeylik gibi konumlandırılmaları otomatik yapılır.
Malzeme listesi, montajda yer alan parçaların listesini oluşturur. Bunun için BOM veri tabanı kullanılır. Veri tabanındaki tüm bilgiler malzeme listesine dahil edilebildiği gibi, farklı kriterler yardımıyla, kısmi liste de oluşturulabilir. Örneğin, sadece bir görünüşte yer alan parçalar veya tanımlanan poz aralığındaki parçaların listesi oluşturulabilir.
Bu yazıda değinemediğimiz daha pek çok özelliğe sahip montaj yetenekleri, tasarımcının ve imalatçının pek çok gereksinimine yanıt vermektedir. Dileğimiz diğer alt yapısıyla birlikte güçlü bir yazılım olan Mechanical Desktop'un kullanıcılar tarafından tüm yetenekleriyle kullanılması ve yatırımının karşılığını vermesidir.
Ayrıntılı bilgi için MTM'yi arayabilirsiniz: 0.216.464 41 17-18