MDT'nin montaj modelleme yetenekleri tıpkı bir montaj masasında olduğu gibi muhtelif parçalardan oluşmuş ürününüzün montajını sağlar. Bu modül yardımıyla ürününüzü sanal ortamda tamamlar, analizlerini yapar, sonrasında patlatılmış resimler, parça listeleri oluşturabilirsiniz. Tüm bu verileri ürününüzün tasarım aşamasından imalatına, satışına kadar her alanda, teknik resimler, tanıtım resimleri, bakım katalogları, montaj katalogları vb. çalışmalarda kullanabilirsiniz. Hayır hayır, ayrıca bir ücret ödemeden! Montaj modelleme yetenekleri, sahip olduğunuz veya satın alacağınız Mechanical Desktop yazılımının içinde temel araçlardan biri olarak zaten var.

Mustafa Tiğrek / MTM Bilgi Teknolojileri Ltd.

İster bir mutfak robotu veya ütü olsun, ister bir kule vinç veya plastik "extruder" makinası, bir ürün az ya da çok sayıda muhtelif parçalardan oluşur. Bu parçaların tümünün bir şekilde imal edilip bir araya gelmesiyle ürün tamamlanır. İmalat sahasında veya montaj bantlarında gerçekleştirilen bir araya getirme işlemi, bilgisayarda Montaj Modelleme olarak karşılık bulur.

Parçaların tek tek tasarımı ve imalata hazırlık aşamaları, Bilgisayar destekli tasarım (CAD) programlarında, modelleme teknikleri kapsamına girmektedir. Bu yazının konusu, tasarımları tek tek tamamlanmış muhtelif parçaların bir araya getirilmesi ve ürün bütününün oluşturulmasıdır.

Yazıda kullanılan çakmak, Montaj Modelleme'yi örneklemek için MTM tarafından modellenmiştir.

İmalat esnasında, bir ürünün montajında kullanılan parçaların bir kısmı kendi bünyenizde imal edilirken, bir kısmı satın alınarak tedarik edilir. Montaj aşamasına gelindiğinde, parçaların nasıl var olduğu önemini yitirir, birbirleri ile ilişkileri, konumları önem kazanır.

Montaj modülü, fiziksel olarak bir montaj masasında çalışır gibi bir yaklaşımla çalışmanızı sağlar.

Ürünün bütünü için var olan parçalar bir çizim dosyasında tasarlanır veya dış referans bağlantıları ile montaj sayfanıza bağlanır. Bundan sonra yapacağınız şey, bu parçalar için ilişkiler tanımlamaktır. Örneğin, "Şu parçanın şu kenarı diğer parçanın şu kenarıyla çakışsın" veya "şu delik diğeriyle eş eksenli olsun" gibi.

Parçaların tek dosyada tasarlanıp montajlanması veya ayrı dosyalarda tasarlanıp bir montaj sayfasına bağlanarak montajlanması tamamen kullanıcının tercihine bağlıdır. Bu tercihi etkileyen faktörlerin başında, parça sayısı, projede bir veya birden çok kişinin çalışması vb. gibi konular gelir. Ayrıca bu iki yöntem birlikte de kullanılabilir. Parçaların bir kısmı montaj dosyasında tasarlanırken, kalan kısımları, dış referans bağlantıları ile montaj sayfasına getirilebilir.

Aynı parçaların kullanıldığı montajlarda parça, montaj sayfasına bağlanarak istenildiği sayıda kullanılabilir. Bu durumda, parçada yapılan değişiklik kullanıldığı her yere kendiliğinden yansır. Ve malzeme listesi oluşturulurken bu parçadan kaç adet kullanıldığı listede yer alır.

Çakmak örneğinde tüm parçalar ayrı dosyalarda oluşturulmuştur. Montaj toplam 30 parçadan oluşmaktadır. Bunlardan bir kısmı ayrı montaj sayfalarında, Gaz Dolum Grubu (Şekil 1), Gaz Çıkış Grubu (Şekil 2) ve Çark Grubu (Şekil 3) olarak montajları tamamlanmış ve ana montaj sayfasına, alt montaj olarak getirilmiştir.

Şekil 1: Gaz dolum grubu

Şekil 2: Gaz çıkış grubu

Şekil 3: Çark grubu

Böylece ürün toplam 30 parçadan oluşmasına rağmen, montaj sayfasında, üçü alt montaj grubu olmak üzere toplam 13 parça yer almaktadır. Bu durum imalat sahasında veya montaj bandındaki çalışmalara paralellik teşkil eder. Örneğin bir kalorifer kazanı montajında, ayrıca brülörün irili ufaklı parçaları ile uğraşılmaz, brülör, tek parçaymış gibi alt montaj grubu olarak yerini alır.

Parçaların Birbiriyle İlişkilendirilmesi

Bir montajda, parçalar ister montaj sayfasında tasarlanmış olsun, ister dış referans bağlantıları ile gelmiş olsun, birbirleri ile bir takım geometrik sınırlamalarla ilişkilendirilir.

En sık kullanılan ilişkilendirme biçimi çakıştırmaktır. Bu yöntemle parçalar yüzey, kenar, nokta vb. geometrik öğelerle birbirine çakıştırılır. Çakıştırma işlemi, birbirine bakan iki yüzey arasında olabildiği gibi kenar - yüzey arasında veya kenar - kenar arasında da olabilmektedir. Silindirik formların eksenleri de çakıştırma işleminde kullanılabilir. Ayrıca silindir, koni vb. formlara teğetlik tanımı atanabilir. Ve tüm çakıştırma işlemlerinde, rakamsal ve parametrik olarak aradaki mesafe ayarlanabilir.

Diğer bir sınırlama yöntemi aynı yöne bakan yüzeylerin eş düzlemsel konumlanmasıdır. Örneğin montaj içinde aynı yüzeye oturan iki parça hem aynı yöne bakacak, hem eş düzlemsel olacaksa bu yöntemden yararlanılır.

Bir başka yöntem de açı sınırlamasıdır. İki düzlem veya kenar arasında açısal bir ilişki belirlenir. Özellikle hareketli parçaların montajında, uygun yerlerde belirlenmiş açısal ilişkilerin, açı değerleri değiştirilerek parçaların farklı konumları gözlemlenebilir.

Daha önceki yazılarımıza konu olan Armas A.Ş., tarafından geliştirilmiş Havalı Fren Kompresörü'nde bu özellikten oldukça yararlanılmıştır. Tasarım aşamasında tek tek parçaların tasarımı tamamlanıp montajı yapıldıktan sonra, krank kolu diğer sınırlamalarla birlikte açı sınırlaması ile de sınırlandırılmıştır. Açı değeri değiştikçe, değişik sınırlamalarla birbirine bağlı krank, piston vb. tüm parçalar yeni yerlerine konumlanmışlardır. Bu durumda farklı konumlarda parçaların çakışma vb. durumları test edilerek gerektiğinde düzeltmeler yapılmıştır.

Parçaların ilişkilendirilmesinde, son olarak yerleştirme işleminden bahsedebiliriz. Bu özellik, düzlemleri ve eksenleri çakıştırarak iki dairesel parçayı birbirine göre konumlandırmak için kullanılır. Özellikle pim, cıvata vb. parçaları deliklere yerleştirmede bu yöntemden yararlanılır.

Aslında yerleştirme işlemi, çakıştırma işleminin eksen ve yüzey çakıştırmalarıyla da sağlanabilir, ancak cıvata, pim gibi parçalar çok kullanıldığından, yerleştirme işlemi pratikte yararlı olmaktadır.

Bu ilişkilendirmelerle, muhtelif parçalardan oluşmuş her türlü ürünün montajı yapılabilir.

Çakmak örneğimizde çoğunlukla çakıştırma işlemi kullanılmıştır. Eksen çakıştırmaları, yüzey çakıştırmaları ve bazen de nokta çakıştırmaları kullanılarak montaj tamamlanmıştır.

yazının devamı ...