Autodesk Architectural Desktop, sadece bilinen geometrik biçimleri değil, tasarımcıya özgü biçimleri de kullandırarak, "Boole" işlemleriyle basit ya da karmaşık, proje için en uygun kütle modelini araştırmayı, yaratmayı ve en önemlisi bu modelden kat planlarını üretebilmeyi olanaklı kılıyor.

Architectural Desktop'ta kütle tasarımı ile elde ettiğiniz ve projenizi ifade eden modeli bir arazi modeli üzerinde yerleşim önerisi sunmak için kaplayabilir ve modelinize kamera yerleştirerek projenin hareketli görüntülerini hazırlayabilirsiniz. Bununla beraber, Architectural Desktop'ta yapılan kütle çalışması sadece bir araştırma, deneme yanılma ya da öneri sunum süreci olarak görülmemelidir.

Architectural Desktop'ın model araştırma ortamının amacı kütle çalışmasının ve tasarım alternatiflerinin mimar tarafından kısa sürede denenmesini sağlamak ve tasarım sürecinin ilerideki aşamalarına hızlı ve kesin veri sağlamaktır. Kütle çalışması ile elde edilen modelden otomatik olarak kat düzlemlerinin elde edilebiliyor olması, kavramsal tasarımdan tasarım geliştirmeye geçişi kolaylaştırmaktadır.

"Kavramsal Tasarım" sürecinde kullanılabilecek araçlar kütle elemanları, kütle grupları, referans nesneler ve model görüntüleyiciden oluşur. "Concept" çek-menüsü altında yer alan araçlarla kurulan bu ortam sadece karmaşık kütle modellerinin oluşturulmasında değil, konstrüktif elemanların ve bina içinde ya da dışında kullanılan aksesuarların modellenmesi amacıyla da kullanılabilir.

Bu menüde yer alan ve katı geometri modelleme sisteminin terimleriyle ifade edilen kavramları biraz açalım.

Kütle Elemanı (Mass Element): Herbiri kendine ait parametrik ve yeniden tanımlanabilir boyutlara sahip geometrik şekildir. Örneğin; tonoz kütle elemanının kendi geometrisine ait derinlik ve yarıçap değerleri bulunur. AutoCAD R14'ün katılarıyla çalışma yapıyorsanız Architectural Desktop'ın kütle elemanlarıyla çalışmayı çok daha etkili bulacaksınız; çünkü kütle elemanları katılardan daha esnektir.

Her şeyden önce kütle elemanları parametriktir. Herhangi bir kütle elemanının boyutlarını ve geometrisini istediğiniz zaman istediğiniz gibi değiştirebilirsiniz; boyutlarına ilişkin düzenlemeyi "grip" noktalarından tutup çekiştirmek yoluyla ya da parametrik yoldan yapabilirsiniz. Organik ya da geometrik, istediğiniz biçimdeki kütle elemanlarını, bileşik çizgiyle tanımlanmış 2 boyutlu geometrileri doğrusal ve döndürerek ötelemek yoluyla tanımlayabilirsiniz.

Kütle Grubu (Mass Group): Birden fazla kütle elemanının ya da geometrinin, birincil ve ardıl geometrik formların belli bir hiyerarşi içinde "Boole" işlemleri (kütleleri birbirine ekleme, birbirinden çıkarma ve kütlelerin kesişimini alma) tanımlanarak bir araya gelmesiyle oluşan topluluktur.

Referans Nesne (Entity Reference): Herhangi bir nesnenin geometrisini referans alan nesnedir. Orijinal nesnede yapılan değişiklikler referans nesnelere aktarılır.

Model Görüntüleyici (Model Explorer): Kütle elemanlarının ve kütle gruplarının ilişkilerini bir ağaç diyagramı üzerinde kontrol eden dinamik görüntüleyicidir. Kütle modelleme çalışması için gerekli bütün komutlar ve araçlar bu arayüz üzerinde de yer alır.

Kat Düzlemi (Slice Floorplates): Modelin konturlarını referans alan, amacı kütle içinde kaç tane katın yer alacağını ve bu katların hangi yükseklikte olacağını belirlemek olan 2 boyutlu nesnedir.

Mekan (Space): Döşeme ve tavan kalınlıkları, temiz mekan yüksekliği, tavan üzerinde mekan yüksekliği ve net alan bilgileri düzenlenebilir, 3 boyutlu, stil tabanlı, akıllı nesnedir.

Sınır (Boundary): Mekanı kuşatan ve isteğe bağlı olarak mekanla birlikte hareket eden düşey ögedir. Kalınlığı, alt ve üst döşemeyle ilişkileri, net alanın içinde ya da dışında kalıp kalmayacağı, döşeme üzerine oturup oturmayacağı ya da döşemenin kendisine saplanıp saplanmayacağı türünden detayları belirlenebilir ve istendiğinde katmanları tanımlanmış duvar nesnelerine dönüştürülebilir.

Kütle Modeli Ne İşe Yarıyor?
Autodesk Architectural Desktop'ta kütle modelleme çalışmasının en etkili yanı kütle modelinin tamamlandığı anda ortaya çıkar. Tasarımcı kütle modelini oluşturduktan sonra tasarımın ilerideki aşamaları için gerekli verileri (kat planlarının geometrisi, kat yükseklikleri, vb.) yeniden üretmek ve bilgisayar ortamına yeniden girmek zorunda kalmaz. Tasarımcı; modelin konturlarını referans alan, kütle içinde kaç tane kat planı yer alacağını ve bu katların hangi yükseklikte olacağını "Kat Düzlemleri" yaratmak yoluyla belirler. Proje içinde yer alan kütle ya da kütleler ne kadar karmaşık olursa olsun "Kat Düzlemi" tasarımın geliştirileceği, uygulama paftalarının üretileceği kat planlarına hızlı ve kesin veri aktarımı sağlar. Modelle arasındaki canlı bağlantı, kütle modeli üzerinde yapılan değişiklikleri mevcut kat düzleminin konturlarında da anında görmenizi sağlar. Örneğin; kütlelerin oranlarını kütle elemanlarının boyutlarını yeniden düzenlemek yoluyla değiştirdiğinizde yeniden kat düzlemi elde etmeye gerek yoktur. Kat düzlemleri aynı kütle içinde ayrı ayrı yönetilebilirler. Herhangi bir katın yüksekliğinin diğerlerinden farklı olması gerektiğinde, örnek olarak bu bir tesisat katı olabilir, kat düzlemini seçip yeni bir kot değeri verebilirsiniz.

Tasarım Elektronik Ortamda Devam Ediyor
Her tasarımcının projesi için yaptığı ön araştırmaların ardından, usundaki düşünceleri mimari olarak ifade etme şekli farklı olabiliyor. Bu ifade şekli tasarımcıdan tasarımcıya değişirken aynı tasarımcı için projenin özelliklerine göre projeden projeye de değişebiliyor. Tasarımcının, kullandığı yöntemler ne olursa olsun, salt programı önemseyen, salt geometriyi önemseyen ya da her ikisini de gerektiği kadar kullanan bir yaklaşımı da olsa, sonuçta ortaya çıkacak yapının, yerin ruhuna uygun olarak çevresel verilerle ilişki içinde olması gerekliliği, geometrilerin bir araya getirildiği, birincil ve ardıl geometrik biçimleri barındıran hiyerarşilerin kurulduğu kütle modelleme çalışmasının önemini ortaya koyuyor. Eğer bilgisayar destekli tasarım kavramını elektronik bir T cetveli yerine tasarımcının usundaki sürecin elektronik ortamdaki devamı olarak görebiliyorsanız, bilgisayar dışında kullandığınız araçlara ek olarak, Architectural Desktop'ın kütle modelleme çalışmasını kullanmanızı öneririz.