Eylül ‘99 sayımızda, 17 Ağustos Depremi sonrasında yoğun olarak tartışılmaya başlanan Türkiye'deki imar planlama ve yapı üretim süreçlerini 3194 sayılı İmar Kanunu ışığında incelemiştik.

Çevre düzeni planları, yani üst ölçekteki plan kararları Bayındırlık Bakanlığı veya gerekli gördüğü durumlarda DPT tarafından yapılır. Daha sonraki süreçte Nazım imar planından yapı kullanım izni vermeye kadar tüm onay, üretim ve denetim yetkisi belediyelere aittir. Bu yüzden belediyedeki süreci detaylı olarak incelemek yararlı olacaktır.

Aşağıdaki şema bir belediyedeki işleyişi anlatmaktadır. Tüm belediyelerdeki işleyiş standart olarak bu şemayla aynı olmayabilir. Biz örnek olarak bu plan üzerinden belediye sürecini açıklamaya çalışacağız;

Nazım imar planları çevre düzeni planlarına uygun olarak serbest plan büroları veya belediye tarafından yapılır. Plan İmar Daire Başkanlığı'nda ön onaydan geçtikten sonra Belediye Meclis Kararı ile onaylanır. Nazım imar planına uygun olarak 1/1000 uygulama imar planı, serbest plan büroları veya İlçe Belediyesi İmar Planlama Şubesi tarafından yapılır. Uygulama imar planı, Meclis Kararı ile onaylandıktan sonra Büyükşehir Belediyesi tarafından onaylanır. Bir aylık askı süresinden sonra kesinleşir. İmar planının parselasyon planları harita büroları veya harita şubesi tarafından hazırlanır. Encümen kararı ile onaylandıktan ve bir aylık askı süresinden sonra kesinleşir. Kesinleşen parselasyon planları Tapu ve Kadastro Müdürlükleri'nce tescil edilir. Kişiler Plan Uygulama Dairesi'nden imar çaplarını aldıktan sonra serbest mimarlık bürolarına mimari projeleri çizdirirler. Projelerin onay ve denetim aşamasında ilk olarak; Çevre Koruma Şubesi tarafından jeolojik etüd ve peyzaj projeleri, Proje Şubesi tarafından da mimari tesisat projeleri onaylanır. Mimari proje onayından sonra özel inşaat mühendislik büroları tarafından yapılan statik projeler, statik şubesi tarafından betonarme, statik hesaplar ve deprem hesaplarının incelenmesiyle onaylanır. Sonra ruhsat şubesinde m2 cetveli, kazı-dolgu hesapları incelenir ve harita şubesinden temel vizesi alınır. Bu aşamada bina yapımına başlanabilir. İnşaat sürerken statik şubesi inşaatı inceleyerek demir vizesi verir. Daha sonraki onay ve denetimler ise; proje şubesinden ısı yalıtım vizesi, peyzaj kontrol ve fotoğraf onayı, ASKİ'den kanal vizesi, vergi dairesinden ilişik kesme belgesi, Büyükşehir Belediyesi'nden numerataj alınır. Son olarak da inşaat bitiminde iskan şubesi tarafından yapı kullanım izni verilir ve süreç tamamlanmış olur.

Yukarıda anlatılan süreçten de anlaşılacağı gibi belediyeler aslında Nazım plandan, yapı kullanım izni verilmesine kadar olan süreçte üretim, onay ve denetim yetkisine sahiptirler.