İnşaat mühendisliği ve arazi çalışmaları için iki uygulama yazılımı

Sanal Gazete'nin 12. sayısında AutoCAD Land Development Desktop’ı tanıtmıştık. Land Development Desktop, COGO nokta verisi kullanımı, arazi modeli oluşturma, eş yükseklik eğrilerinin geçirilmesi, kübaj hesaplamaları, güzergah tanımları, parselasyon ve GIS’e ilişkin çözümler içerir. Bu sayımızda tanıtacağımız Autodesk Civil Design ve Autodesk Survey, Land Development Desktop üzerine geliştirilmiş özel mühendislik uygulamalarıdır. Temelinde güçlü özellikleriyle Land Development Desktop’ın yer aldığı bu iki uygulamayla, inşaat mühendisleri ve arazi ölçümlerini kullanan profesyoneller güçlü çözümlere kavuşuyorlar.

Autodesk Civil Design

İnşaat mühendisliği için özelleştirilen Autodesk Civil Design, güçlü Land Development Desktop işlevlerinin yanı sıra yol tasarımı, tesviye ve hidrolojiye ilişkin çözümler içerir.

Yol, otoyol, demiryolu vb. projelerde, güzergah tanımı, profil ve enkesit işlemleri, dever ve kübaj hesaplamaları, drenaj sistemleri tasarımı ile çözüm sunar.

• Arazi verileri herhangi bir ASCII dosyadan veya Land Development Desktop ile oluşturulmuş olan sayısal arazi modelinden okunarak, güzergah bilgisi mevcut arazi yüksekliklerine oturtulur.
• Düşey güzergah tasarımlarında AutoCAD’in çizim özellikleri kullanılabildiği gibi, Civil Design’da yer alan endüstri standardı teknikleri kapsayan komutlar da kullanılabilir.


Örnek plan profil paftası
 

• Düşey kurp tanımlarında "k" katsayısı, uzunluk, geçiş ve duraklama yönleri gibi alternatif yöntemler kullanılabilir.
• km aralıkları, başlangıç bitiş km’leri, yazı tip ve boyutları gibi değişkenler kullanıcı tarafından belirlenebilir, böylelikle istenilen formatta profil çıktısı alınabilir.
• Birden fazla yüzey bilgisi kullanılarak profil yaratılabilir.
• AutoCAD çizim komutlarıyla kolaylıkla tip enkesitler (template) tanımlanabilir. Yaratılan enkesitler diğer projelerde de kullanılabilir.
• Tip enkesitlere malzeme ataması yapılabilir.
• Plan ve profildeki geçişleri kullanarak en kesitleri araziye oturtur.
• Dever hesaplamaları için alternatif yöntemler içerir.
• Dolgu yarma hesaplamaları otomatik olarak yapılır.
• Dolgu ve yarma derinliklerine göre farklı eğimler kullanılabilir.
• Enkesitlerin arazi üzerindeki durumu istenilen km’lerde kontrol edilebilir ve üzerinde değişiklik yapılabilir.
• Plan, profil ve kesit çizimleri arasında kolayca geçiş sağlanabilir.
• Grafik olarak tanımlanan drenaj sistemleri, arazi modeli, boru uzunlukları, eğim veya kullanıcının tanımladığı diğer kriterler doğrultusunda otomatik olarak düzenlenir.
• Üç boyutlu görüntüler elde edilebilir.


Yolun üç boyutlu görüntüsü
 

• Tesviye işlevleri, mevcut arazi modeli üzerinde oluşturulan yol, park alanı, gölet gibi düzlükler için 3 boyutlu modelleme aracı olarak kullanılır. Alanların “tesviye” nesneleri olarak tanımlanmasından sonra kullanıcının verdiği değişkenlerle arazi düzlemesi ve kübaj hesaplamaları kolayca yapılır.
• Nokta ve üç boyutlu AutoCAD nesnelerini kullanan bir çok otomatik tesviye yöntemi içerir.
• Taban yüzeyi (footprint) kolaylıkla oluşturulabilir.
• Kullanıcı tanımlı eğim, yüzey, yükseklik verilerini kullanarak mevcut araziyi kestiği hatları otomatik olarak çizer.
• “Tesviye” nesnelerinin değişmesiyle, hacim hesaplamaları ve tesviye eğrileri otomatik olarak güncellenir.
• Hacim, eğim ve derinlik verilerini kullanarak gölet büyüklük ve şekillerini otomatik olarak oluşturur.
• Hidroloji işlevleri, su biriktirme ve boşaltma havzalarının oluşturulması, düzenlenmesi ve kullanımına ilişkin analizleri içerir. Kullanıcıya kanallardaki akış hızı hesaplamaları, orisefler, menfezler, yol altı su kanallarının oluşturulması konularında çözümler sunar.


Hidrolojik hesap penceresi
 

• “TR-55”, “SCS unit Hydrographs”, “rational” gibi metodolojiler kullanarak yüzeydeki su birikim hesaplamaları yapılabilir.
• Eğim, yükseklik gibi kritik verileri arazi modelinden otomatik olarak alır.
• Yağış sıklığı gibi değişkenler için editörler yardımıyla yerel bilgiler girilebilir.
• HEC2 enkesit ve profilleri kolaylıkla yaratılabilir, çıktısı alınabilir ve dosyaya saklanabilir.
• Göletleri profil, eğim ve hacimlere göre yaratır.
• Boru, kanal ve arklar grafik editör yardımıyla analiz edilebilir ve boyutları ayarlanabilir.

Autodesk Survey

Autodesk Survey, araziden elde edilen verilerin bilgisayara ve proje aplikasyon noktalarının tekrar arazi ölçüm aletlerine aktarılmasında kullanılır. Arazi ölçümlerinin hatasız çizime aktarılması ve düzenlenmesi konusunda güçlü işlevler içerir. Desteklediği endüstri standardı bir çok arazi ölçüm aletinden veya herhangi bir ASCII dosyadan veri aktarımı yapılabileceği gibi direk olarak elle veri girişi de yapılabilir. Veri aktarımı sırasında nokta, çizgi veya yay gibi geometrik nesneler çizime aktarılabilir. Poligon hesaplamaları ve dengelemeleri konusunda bir çok yöntem içerir.

• Autodesk Survey ile 60’dan fazla arazi ölçüm aletinden çizime veya çizimden ölçüm aletine direk olarak veri aktarımı sağlanabilir.
• Herhangi bir formatta tanımlanmış ASCII nokta dosyasından çizime veri aktarılabilir.
• Kullanıcı nokta ve poligon verilerini çizelge halinde çizime girebilir. Veri girişi için yazılım içinde özelleştirilmiş bir editör vardır.
• Arazi verileri ASCII bir dosyaya girilebilir ve analiz edilerek projeye aktarılabilir.
• Endüstri standardı metodolojilerle (Crandall, en küçük kareler, transit) poligon dengelemeleri yapılabilir.
• Herhangi bir poligonda değişiklik olduğunda araziden okunan noktalar otomatik olarak güncellenir.

Arazi ölçüm aletlerinden veri aktarımı

Autodesk Civil Design ve Autodesk Survey Avantajları

Projenin üretim sürecinde yer alan tüm profesyoneller, başka bir platforma gerek duymadan tek ortamda çözüm üretebilirler. Proje verilerinin, merkezi bir veri tabanında tutuluyor olması, proje çalışanlarının nokta, güzergah, arazi modeli, profiller gibi verileri ortak kullanabilmesine olanak tanıyarak, veri alışverişi sürecindeki zaman kaybını ortadan kaldırır ve aynı zamanda tüm verilerin çizime aktarılmasına gerek olmadığı için çok büyük veri setleri ile çalışılmasına olanak verir. Projeler endüstri standardı olmuş “dwg” formatında üretilebildiği gibi “dgn”, “mif”, “Arc Info coverage/shape” formatlarında dosya alışverişi yapılabilir. AutoCAD Object ARX teknolojisinin akıllı nesneleri ile çalıştığı için, veri güncellemede kullanıcıya kolaylık ve hız getirir. Açık mimarisi ile, AutoLISP/Visual LISP, C++ Object ARX ve ActiveX/VBA ile programlama desteği sağlar.

Autodesk ve Trimble İşbirliği

Autodesk ve GPS konusunda öncü Trimble şirketleri, arazi çalışmalarında gerçek zamanlı mühendislik modelini amaçlayan bir işbirliği başlattıklarını duyurdular. Bu işbirliğinin ilk ürünü, Trimble’ın geliştirdiği Trimble Link ara yazılımı. Autodesk’in AutoCAD Land Development Desktop yazılım ailesine entegre olarak çalışan bu yazılım, arazi ve ofis arasındaki bağlantıyı çok kolaylaştırıyor. Yazılım, Real-Time Kinematik (RTK) GPS sistemi ile yapılan arazi ölçümlerini, Autodesk Survey yazılımına otomatik olarak aktarıyor. Burada ölçümler, analiz, hata giderme, dengeleme gibi işlemlerden geçirildikten sonra, AutoCAD Land Development Desktop veya Autodesk Civil Design yazılımları içerisinde hali hazır harita üretme, 3 boyutlu arazi modelleme, kübaj hesaplamaları, yol tasarımı vb. uygulamalarda kullanılabiliyor. Aplikasyon noktaları da benzer şekilde, arazi çalışmaları için geri gönderilebiliyor.

Trimbe Link ara yazılımı, Autodesk Survey yazılımının yeni sürümlerinde yer alacağı gibi, var olan kullanıcılar için de Internet üzerinden bedelsiz olarak dağıtılıyor.