İstatistiki veriler mevcut yapının anlaşılması, geleceğe dönük tahminler ve planlama yapılabilmesi, sorunların kaynaklarının araştırılabilmesi amacıyla toplanır. Toplanan ham veriler yorumlanmadıkları sürece tek başlarına bir şey ifade etmezler. Verinin yorumlanması konusunda birçok yöntem kullanılır. İstatistiki amaçla toplanan verilerin büyük bir bölümünün coğrafyada karşılığı vardır. Bu yüzden verilerin GIS ile işlenmesi ve yorumlanması kişilerin karar alma aşamalarında doğru sonuçlara ulaşmasında yardımcı olur. GIS ile sözel veriler coğrafi karşılıklarıyla eşlenerek harita üzerinde sorgulama ve analiz yapılabilir. Böylelikle sadece sözel veri kullanımı ile yapılamayan sorgulama ve analizlere ulaşılabilir. İstatistiki veriler birçok kaynak tarafından üretilir. Örneğin DİE, Türkiye’de verileri derleme, analiz etme, istatistikler üretme ve bunları yayınlama görevini üstlenmiştir. Sanayi, tarım, nüfus, demografi ve seçim gibi verileri periyodik olarak yayınlar. GIS ile uğraşanlar açısından işin güzel tarafı, standart formata sahip bu verilere sadece basılı ortamda değil, manyetik ortamda ve Internetten de ulaşılabilmesidir.
İstatistiksel verilerin GIS ile işlenmesi konusunda yapılacak örnek uygulamada Harita Genel Komutanlığı’ndan alınan 1/1.000.000 ölçekli il ve ilçeleri kapsayan Türkiye haritası ve DİE’den alınan seçim bilgilerini kapsayan veriler kullanılmıştır. Örnek uygulama iki aşamadan oluşmaktadır:
Verilerin masaüstü GIS yazılımı Autodesk World ile işlenmesi ve sorgulama ve analizlerin yapılması.
Veri, analiz ve sorgulamaların Internet üzerinden Autodesk MapGuide ile sunulması.
Şekil 1
İlk aşamada kullanılan Autodesk World bir masaüstü GIS yazılımıdır. Nasıl Excel elektronik tablolama yazılımını nümerik verilerin analizi için kullanıyorsanız, Microsoft Office uyumlu Autodesk World’ü de aynı rahatlıkla coğrafi verilerin analizi için kullanabilirsiniz. Uygulamada, Harita Genel Komutanlığı’ndan alınan harita ve DİE’den alınan 1995 Milletvekili Genel Seçim verileri, Autodesk World’de kullanıldı. Gerek grafik, gerekse sözel verileri kendi formatlarında okuyan Autodesk World, format çevrim işini ortadan kaldırmasıyla, entegrasyon sürecini hızlandırdı. Harita ve sözel bilgiler ilişkilendirilerek, Autodesk World üzerinde örnek sorgulama ve analizler yapıldı. Şekil 1’deki harita ilçe bazında oy kullanma yüzdelerini göstermektedir. İkinci aşamada aynı veriler, Autodesk GIS ürün ailesinin diğer yazılımı Autodesk MapGuide ile, yaygın kullanım için Internet üzerinden yayımlanmak üzere düzenlendi.
Seçim sonucu verileri, hem sayım yapılırken sonuçları herkes tarafından merak edildiği için hızla ve son durumu gösterir şekilde yayımlanması gereken, hem de daha sonrası için üzerinde analiz yapılmak üzere kullanılacak istatistiki veri kaynağıdır. Bu tür bir yayım ise günümüzde en uygun Internetten yapılabilir. Seçim sonuçlarının Internetten yayımlanması ile televizyondan duyurulması arasında bile hız ve yöntem farkı vardır. Internet ile kullanıcı, verilere değişik biçimlerde ulaşabilir. Seçim sonucu verilerinden, harita üzerindeki gösterimin yanı sıra, çeşitli raporlar da oluşturulabilir. Sunulan veriler, dinamik veri tabanı bağlantısı içerdiğinden, veri tabanı kayıtlarında yapılan değişiklikler, Internete bağlı kullanıcının da güncel veriye ulaşması anlamına gelir.
Şekil 2
Yapılan uygulamaya örnek olarak Şekil 2, 1995 milletvekili seçimi sonuçlarının, ilçe bazında en çok oy alan partilere göre dağılımını göstermektedir.