Şekil 1
GEÇEN SAYIDAN DEVAM
Bu sayıda, Mechanical Desktop R3.0 ile oluşturduğumuz, telefon gövdesi üst kısmının dişi kalıp formunun (Şekil 1), önce hyperMILL V4.5 ile takım yollarının modellenmesi ve ardından, modellenmiş bu yolların, CNC tezgah kullanılarak imal edilebilmesi için gerekli olan NC kodlarının üretilmesini inceleyeceğiz. Anımsayacağınız gibi telefon modelimizi Mechanical Desktop R3.0 ile geçen sayıda beraberce modellemiştik. Şimdi önce iş parçamızın orijin noktasını CAD ortamında belirleyelim (iş parçasının referans noktasını “move” komutuyla 0,0,0 noktasına taşıyalım) böylece işlemek için gerekli olan eksen atamalarını da UCS üzerine atayarak CAD ve CAM programımızın aynı referans noktalarını kullanmalarını sağlayacağız.
(Bu işlemi, oluşacak takım yollarının X, Y, Z, koordinat bilgilerini gerektiğinde Mechanical Desktop sorgu komutlarıyla sorgulayabilmek için yapıyoruz. Neticede takım yolları küçük aralıklı doğru parçaları olduğu için “ID Point” veya “List” komutlarıyla koordinat bilgilerine ulaşabilir ve iş parçası üzerinde önemle durulması gereken bölgeler için küçük matematiksel işlemleri kolaylıkla yapabiliriz.)
Daha sonra hyperMILL ana menüden (Şekil 2), oluşturduğumuz model, katı model olduğu için “Solid Converter” komutunu çalıştıralım. Bu komutun kullanılması sonucu “.3df” uzantılı içeriğinde oluşan modelin matematiksel değerleri bulunan bir dosya sabit diskte istediğiniz bir bölgeye yazdırılmış olacaktır.
Bu dosyayı oluşturmak, takım yolu modellemesi işlemlerinin daha hızlı hazırlanmasına katkıda bulunacak ve ekranda var olan modele küçük ilaveler yapabilip bunu yeni geometri gibi tanıtmanıza olanak verecektir. (Örnek olarak, sizin işleme yaptığınız takımın o işlem sırasında geometrinin bir bölümünü yok ya da oluşmamış saymasını istediğiniz durumda, o bölgeyi kapatacak yeni bir nesne yaratıp tekrar “solid converter”’ı çalıştırırsanız ve oluşan “.3df” dosyasını o iş için tanımlarsanız, takım o bölgeyi dolu olarak algılayacak ve isteğiniz dışında bir hareket yapmadan işlemini tamamlayacaktır.)
Bu işlemden sonra, parça ve program ayarları için, gene şekil 2’de gösterilen ana menüden “Job list” komutunu seçerek, bütün talaşlı imalat bilgilerini gireceğimiz iş listesi (Şekil 3) bölümüne girmiş oluruz. Öncelikle programın başlangıç ayarlarını yapmak üzere “Configure” seçeneğinden düzenleme değerlerini ayarlamalıyız.
Bu pencereden, başlangıçta sözünü ettiğimiz takım eksenlerini UCS üzerine taşımayı seçelim. Parçamızın referans noktası üzerinde X, Y, Z koordinat yönlerini gösteren küçük bir eksen takımı sembolü gözükecektir ve bu sembolün bulunduğu yer “Orijin noktası X=0, Y=0, Z=0” olacaktır. Bunun dışında bu pencereden ayarlanması gereken birkaç nokta daha bulunmaktadır. hyperMILL oluşturulacak bütün iş adımları için isterseniz ayrı ayrı isterseniz hepsi bir arada NC dosyası oluşturma olanağı sunmaktadır. Gereksiniminize göre işlemenin ayrı ayrı “single” veya komple “package” seçimini yaptıktan sonra, bu pencereyi “OK” leyip geçebiliriz. Tekrar şekil 3’de gösterilen iş listesi penceresine döneriz. Bu pencerede imalat için gerekli olan işleme operasyonlarını oluşturacağız. Yeni bir işlem için “ADD” seçeneğinden “hyperMILL- Operation” penceresini açalım, bu pencerede işleme operasyonları 3 ana başlık altında toplanmıştır. 2D seçeneği delik delme, diş açma, kontur frezeleme, cep boşaltma gibi iki boyutlu geometrilerle tanımlanabilecek çalışmalar için kullanılır. 3D bölümünde 3 boyutta tasarlanmış katı veya yüzey modeller için imalat şekilleri bulunmaktadır. Biz şimdi bu pencereden “Z” ekseni boyunca kaba boşaltma işlemini seçelim “3D Z-Level Roughing”. Bu işleme tarzında iş parçası belirlenmiş her bir “Z” değeri için düzlemsel bir boşaltma işlemi yapacaktır. Takım belirlenen “Z” değerine geldikten sonra o “Z” değeri için “X” ve “Y” değerleri boyunca hareket edip boşaltma işlemi yapacaktır. Seçilen her işleme tarzı, kendi gereksinimleri çerçevesinde farklı diyalog pencereleri oluşturacaktır (Şekil 5).
Bu kaba boşaltma işlemi için takım ve takım hareketleriyle ilgili ayarlamaları yapmak üzere Şekil 5’de gösterilen “Tool Selection” bölümünü seçerek, takım geometrisini, takımın makine magazinindeki numarasını, kesme hızını, kesme ilerlemesini, soğutma suyunun açık veya kapalı olmasını ve çarpma kontrolu ayarlarını belirleyebiliriz.
“Toolpath Macro” bölümünde takımın malzemeye yaklaşma ve işini bitirdikten sonra parçadan uzaklaşma yöntemleri belirlenir. (Dolu malzemeye helisel dalma, dikey dalma ve rampa açılı dalma değerleri ayarlamalar yapılır.)
Bir sonraki seçenek olan “Boundary” bölümünde takım yollarının sınır değerleri seçimi yapılır. Bu sınır değer CAD ortamında oluşturulmuş 2 boyutlu kapalı bir geometri çizimiyle sağlanır. Bu sayede parçanın belli bölgeleri için takım yolu modellemesi yapılabilir ve böylece aynı parça üzerinde farklı bölgelere farklı yaklaşımlar uygulanabilir.
İşleme parametreleriyle ilgili düzenlemeleri de “Machining Parameters” bölümünden ayarlayabiliriz. Bu bölüm, daha önce de söylediğimiz gibi, her işleme tarzı için, o işleme tarzı gereksinimlerini içeren zengin ve birbirinden farklı diyalog pencereleri sunmaktadır.
İşleme tarzı ile ilgili ayarlamalar “Machining Strategy” bölümünden yapılır. Bu işlem için (3D Z-Level Roughing) karşımıza çıkacak yöntemler şunlardır:
Bütün işlemlerin sonunda daha programa başlarken oluşturduğumuz, modelin matematiksel ifadesini içeren dosyamızı “Setup” seçeneği ile birinci işleme tarzımıza bağladıktan sonra, istersek bu yöntemin açıklamasını da yazıp çevrimi başlatabiliriz. Şekil 6’ da bu çevirim için programın çıkardığı takım yolunu görebilirsiniz.
Gelecek sayıda, modelimiz için gerekli olan takım yollarını oluşturmaya ve bu takım yollarının CNC tezgahlar için gerekli olan NC kodlarına dönüştürülme işlemlerini incelemeye devam edeceğiz.