AutoCAD 2002 Network Versiyonu Kurulumu

AutoCAD’in ağ versiyonları için lisans yönetimi.

Bu yazı, AutoCAD ve AutoCAD tabanlı ürünlerinin ağ (Network) sürümünün lisans yönetimi ile ilgili bilgiler içerir. FlexLM yazılımı, Autodesk yazılımlarının ağ sürümlerinde lisans yönetimi için kullanılır.

AutoCAD "Network" versiyonunda kuruluş ağ üzerinden gerçekleştirilir, program sunucudan veya lokal bilgisayardan çalıştırılır ve lisans dağıtımı ağ üzerinden yapılır. Yüzer lisans mantığına göre çalışan AdLM (Autodesk License Manger), lisans dağıtma görevini yapan yazılımdır ve donanım kilidi gerektirmez.

AdLM Kullanmanın Avantajları

Eğer şirketinizde birden fazla AutoCAD kullanıyorsanız, bunları tekil versiyonlar yerine "Network" versiyonu şeklinde AdLM ile kullanmanın bazı avantajları vardır:

• Esneklik: AutoCAD lisansı belirli bir bilgisayara bağlanmamış olur. Ağa bağlı olan herhangi bir bilgisayardan, yeterli sayıda lisans var olduğu sürece, AutoCAD çalıştırılabilir.
• Güvenlik: AdLM, donanım kilidine göre daha güvenlidir çünkü lisanslar sunucu(lar)da tutulurlar ve lisans dağıtıcısı bir yazılım olduğundan, sistemde oluşan hatalar sebebiyle tekil versiyonlarda meydana gelen lisansın kaybolma riski yoktur.
• Yönetim ve raporlama: AdLM yönetim ve raporlama araçlarıyla CAD yöneticisi, kimin lisans kullandığı, ne kadar zamandır kullandığı, aynı anda kaç kişinin lisans kullandığı gibi bilgilere erişebilir.

AutoCAD'in "Network" versiyonunda lisanlar, herzaman sunucu(lar)dan dağıtılır. Programın yürütülebilir kısmı ise, sunucuda veya istemcilerin (client) lokal diskinde bulunabilir. Program sunucuda bulunduğu zaman, istemcilerin disk alanından tasarruf sağlanır, buna karşılık ağ trafiği yoğunlaşabilir.

Ağ Kuruluşu

• Client and Autodesk License Manager Installation – İstemciler, AutoCAD'in yürütülebilir dosyalarını kendi lokal disklerine kuracakları zaman bu seçenek seçilir. Sihirbaz, istemci kuruluşu için bir yayma dizini içine kuruluş için gerekli dosyaları kopyalar. Yayma dizinindeki setup.exe dosyası, daha sonra istemci tarafından çalıştırılarak, AutoCAD'in lokal kuruluşu gerçekleştirilir.
• Network and Autodesk License Manager Installation – İstemciler, AutoCAD'in yürütülebilir dosyalarını sunucudan çalıştıracaklarında bu seçenek seçilir. Sihirbaz, AutoCAD yürütülebilir dosyalarını sunucuya kurar ve yayma dizinine istemci kuruluşu için gerekli dosyaları kopyalar. setup.exe'yi de içeren bu dosyalar, daha sonra istemciler tarafından çalıştırılır ve istemci konfigürasyonu yapılmış olur.
• Autodesk License Manager Installation Only – Sadece AdLM dosyaları kurulur. Bu seçenekle sunucuya lisans yöneticisi ve çeşitli raporlama araçları yüklenir.

Şekil 1 : Network kurulum seçimi

Genel olarak, 3. seçeneğin ilk kullanılmasını öneririz. Sistemin yapısına göre "Client" ve "Network" kuruluş seçenekleri, birlikte kullanılabilirler. Ancak her durum için, ayrı yayma dizinleri kullanmak gerekir. Örneğin bir şirkette 5 kişi aynı anda yoğun çizim yapıyorsa, 2 kişi zaman zaman çizimleri kontrol ediyorsa ve 1 kişi de çok seyrek AutoCAD ile çalışıyorsa, 6 lisanslık AutoCAD "Network" versiyonu yeterli olabilir. Kuruluşu, 5 "Client" ve 3 "Network" olarak gerçekleştirmek, akılcı bir yoldur. Böylece 5 yoğun çizim yapan, AutoCAD lokal disklerinde yüklü olduğundan performans kazanacaklar, diğer 3 kişi de zaman zaman AutoCAD'e gereksinim duyduklarından 1 lisansı ve sürücüdeki AutoCAD'i paylaşabileceklerdir.

AdLM kuruluşu gerçekleştirildikten sonra sıra AutoCAD'in kuruluşuna gelir. AutoCAD iki türlü kurulabilir: "Network Deployment" ve "Client Deployment". "Network Deployment"da kullanıcılar AutoCAD'i sunucu üzerindeki paylaşılmış bir dizinden çalıştırırlar. "Client Deployment"da ise AutoCAD her istemcinin lokal diskine kurulur.

Autodesk License Manager Kurulumu

FLEXlm Nedir?

FLEXlm, çok sayıda değişik ağ lisanslama yöntemlerinin uygulanmasını olanaklı kılan bir yazılım lisanslama sistemidir.

FLEXlm Kuruluşu Nasıl Yapılır?

Autodesk, AutoCAD 2002 tabanlı ürünlerinin “network” sürümlerinde yeni lisans yöneticisi FLEXlm’i kullanmaya başladı. AutoCAD tabanlı ürünlerin “network” sürümleri kurulumu, normal kurulumdan farklı olduğu için, programın CD-ROM’u takıldığında otomatik olarak başlayan kurulum hazırlığını iptal etmek gerekir. Yükleme, program kurulum CD-ROM'u içerisindeki, “Netsetup” dizinindeki setup.exe dosyasının çalıştırılması ile başlayacaktır.

CD-ROM:\netsetup\setup.exe, “network” kurulumu seçimleri diyalog kutusundan, “Autodesk Licence Manager Only” seçilir ve “next” ile devam edilir (Şekil 1).

“Autodesk Licence Manager Installation” diyalog kutusundan, “Install both Autodesk Licence Manager files and tools” radyo düğmesi işaretlenir, lisans yöneticisinin sabit disk üzerindeki yeri belirlenir ve “next” ile diyalog kutusu geçilir (Şekil 2). Başlangıç olarak lisans yöneticisi “C:\Program Files\Autodesk Licence Manager” klasörüne kurulacak şekilde ayarlanmıştır. Daha önceden sisteminizde kurulu bir AdLM var ise bu klasörü C:\FLEXLM olarak değiştirin ve “next” ile devam edin. Kurulum bilgilerinin olduğu diyalog kutusu da “next” ile geçilince kurulum başlar. Bu seçenekle sadece lisans yönetici dosyaları ve araçları kurulmuş olacaktır.

Şekil 2: Autodesk lisans yöneticisi diyalog kutusu

FLEXlm lisans dosyasını nasıl isteyeceğim?

Lisans dosyası, kullanım için kaç oturum açılabileceği, lisans tipi ve durumu ile ilgili önemli bilgiler içermektedir.

Lisans dosyasını almak için şu bilgilere gerek vardır.

1. Ürün seri numaraları,
2. Server name (Sunucu adı),
3. Host ID numarası (Ethernet kartı adres numarası),
4. Müşteri bilgileri,
5. Lisans dosyasının gönderilebilmesi için bir elektronik posta adresi.

“Server name” ve “Host ID” bilgilerini bulmak için:

Kurulum tamamlandıktan sonra Windows “Start” menüsünden,

1. Programlar> Autodesk Licence Manager> Tools> LMTOOLS.exe seçilerek, lisans yöneticisi diyalog kutusu açılır (Şekil 3).
2. “Service Licence File” sekmesinden “Configuration Using Services” radyo düğmesi seçilerek “System Settings” sekmesine geçilir.

Bu sekmede yetkilendirme kodu için gerekli olan bilgiler bulunmaktadır.

Computer/Hostname : bilgisayarınızın adı

Ethernet Address (Host id) : “network” kartındaki ethernet numarası

Bu yüzer lisans uygulamasında kullanılacak AutoCAD veya dikey ürünlerin seri numaraları, kullanıcı bilgileri ve geçerli olan bir e-posta adresi verilerek, SAYISAL GRAFİK veya yetkili satıcınıza ulaştırılmalıdır. Daha sonra verdiğiniz bu e-posta adresine “licence.lic” yetkilendirme dosyası gönderilecektir.

Gönderilen dosyayı, “<FLEXLM kuruluş dizini>\Licence” klasörüne kopyalayın.

FLEXlm Lisans Server'ı nasıl düzenleyip çalıştırmalıyım?

1. Windows “Start” menüsünden, Programs>Autodesk Licence Manager>Tools>lmtools.exe’yi çalıştırın, veya Windows Explorer kullanarak “Autodesk Licences Manager” dizinini bulup (veya CD den netsetup\support\AdLM dizininden) lmtools.exe dosyasını çift tıklayıp çalıştırın.
2. “Service/Licence” sekmesinde “Configure Using Services”ı seçin,
3. “Configure Services” sekmesine geçin,
4. “Services Name” (servis ismi) çekme listesinden, kullanmak istediğiniz servis ismini seçin, eğer burada servis isimleri yoksa, istediğiniz herhangi bir ismi listeye ekleyebilirsiniz (örneğin, AutoCAD),
5. Lisans yönetici yürütücüsü olan lmgrd.exe dosyasının yolunu gösterin,
6. Lisans dosyasının (licence.lic) yolunu gösterin,
7. Olası hataların tutulması için istediğiniz bir yere bir “log” dosyası oluşturun ve bunun sabit diskiniz üzerindeki yolunu belirtin,
8. İşletim sisteminiz her açıldığında, lmgrd.exe dosyasının otomatik olarak çalışması için “Start Server at Power Up” seçeneğini seçin,
9. Lmgrd.exe dosyasının, Windows NT 4.0 veya Windows 2000 servisi olarak çalışması için “Use services” seçeneğini seçin,
10. Yaptığınız bütün bu düzenlemelerin 4. aşamada belirlediğiniz isim ile saklanması için “Save Service” düğmesini tıklayın,
11. “Start / Stop / Reread” sekmesine geçin,
12. Lisans sunucusunu çalıştırmak için “Start Server” düğmesini tıklayın. Böylece lisans dağıtıcısı çalışmış olur,

Eğer birden fazla kullanılacak servis ismi varsa, “Service / Licence File” sekmesi yeniden seçilerek, yeni servisler için yukarıda açıklanan ayarlamalar yeniden yapılmalıdır.

TCP/IP Paket Tipi

Autodesk lisans yöneticisi, varsayılan olarak TCP paket tipini kullanır. Windows NT 4.0 ve Windows 2000 Workstation sürümü için en fazla 10 bağlantıya izin veren bir TCP/IP sınırı vardır. TCP/IP bağlantı tipini kullanan diğer ürünlerle birlikte açılmış olan her AutoCAD oturumu bu 10 bağlantı sınırını azaltacaktır. Eğer 10 kullanıcıdan daha fazla AutoCAD oturumu kullanılacaksa, bağlantı için UDP bağlantı tipini varsayılan olarak kullanan tekil lisans sunucusuna ihtiyaç vardır. Windows NT 4.0 ve Windows 2000 Server sürümlerinin kullanıcı sınırlaması yoktur.

UDP paket tipini kullanmak için, bütün istemcilere FLEXLM_COMM_TRANSPORT=UDP ortam değişkenlerinin (environment variable) atanması gerekmektedir. Ortam değişkenlerin atanması ile ilgili ayrıntılı bilgi için FLEXlm Kullanım Kılavuzu’na bakınız (AutoCAD 2002 yükleme CD'sinde Netsetup\Autodesk Licence Manager\Docs dizini).

Eski AutoCAD “network” sürümünü, AutoCAD 2002 “network” sürümüne yükseltmek

Varolan AutoCAD “network” oturumunu yükseltmek için, ilk olarak, varolan AutoCAD sürümünün kaldırılması, ardından AutoCAD 2002'nin yukarıda anlatılan kurulum aşamalarına göre kurulması gerekmektedir. AutoCAD 2002, daha önceki sürümlerin kullandığı ELAN teknolojisinden farklı olarak, FLEXlm teknolojisini kullanmaktadır. AutoCAD 2002 lisans yönetimi yazılımı, AutoCAD 2000 ve 2000i “network” kurulumları ile uyumlu değildir.

Dikkat! Eğer “network” kullanımı olarak AutoCAD 2002 FLEXlm teknolojisini seçmişseniz, her istemciyi de AutoCAD 2002’ye yükseltmeniz gerekmektedir. AutoCAD 2002 istemcileri, AutoCAD 2000 ve AutoCAD 2000i istemcileri ile uyumlu değildir. AutoCAD 2002, AutoCAD 2000, 2000i, R14 lisans yöneticilerini aynı sunucu üzerine yükleyebilirsiniz. Ama istemci kurulumlarını sağlayan yayma (deployment) dizinleri farklı makinalarda olmalıdır.

 

Yazılım ve Donanım Gereksinimleri
Sunucu
Yazılım / Donanım	Gereksinim	Not
İşletim Sistemi	Windows NT 4.0 Service Pack 5 (min) Windows 2000	Autodesk Lisans Yöneticisi, sadece ethernet network Windows NT / Windows 2000 konfigürasyonunu destekler.
Network Arayüz Kartı	Varolan “network” yapısıyla uygun	Autodesk Lisans Yöneticisi, birden fazla ethernet network kartı kullanımını destekler.
İletişim	TCP/IP	Protokolü Autodesk Lisans Yöneticisi, TCP/IP iletişim protokolünü kullanır. İstenildiğinde UDP protokolünü de kullanabilirsiniz.

Dikkat ederseniz "Network Setup Wizard" ile gerçekleştirilen bu kuruluş, istemci kuruluşu değildir; AutoCAD'in istemci tarafına kurulması için sunucu üzerinde yayma dizinleri yaratılır ve AdLM yüklenir. İstemciler, daha sonra sunucu üzerinde yaratılan yayma dizin(ler)indeki setup.exe programıyla AutoCAD'in kuruluşunu gerçekleştirir.

Ağ Lisans Yöneticisi Yenilemeleri

Autodesk, zaman zaman ağ lisans yöneticisi için yenilemeler yayınlar. Bu yenilemeler, lisans yöneticisine yeni eklenen işlevleri veya rapor edilen problemlerin düzeltmelerini içerir.

Bu yenilemeleri www.sayisalgrafik.com.tr adresinden yükleyebilirsiniz.

Ağ Türü Yayma (Network Deployment)

Bu bölümde, istemcilerin AutoCAD'i kendi bilgisayarlarına kuracakları yayma dizini oluşturulur ve istemcilerin sunucu üzerinden çalıştıracakları AutoCAD, sunucuya kurulur. AutoCAD'in ağdan kullanıldığı kuruluş, aşağıdaki adımlarla gerçekleştirilir:

1. Windows NT'ye ADMINISTRATOR olarak girin.
2. Sunucu üzerinde iki tane paylaşılmış dizin yaratın. Bunlardan birincisi istemci kuruluşunda kullanılacak yayma (deployment) dosyaları için, ikincisi ise istemcilerin sunucudan çalıştıracakları AutoCAD yürütülebilir dosyaları içindir. Örneğin “NetworkDeploy” dizini ve “2002Net” dizini, bu işi görür.
3. AutoCAD CD'sindeki \netsetup\setup.exe'yi çalıştırın.
4. Karşınıza Şekil 1'de görünen ağ kuruluş seçimi diyalog kutusu gelir. "Network and AdLM Installation" yani 2. seçeneği işaretleyerek devam edin.
5. Karşınıza AdLM kuruluşuna ilişkin diyalog kutusu gelir. Eğer AdLM'yi daha önceden kurduysanız, "Install License Manager files later" seçeneği ile AdLM kuruluşunu geçebilirsiniz. Yoksa yukarıdaki AdLM Kuruluşu maddesindeki adımlardan geçerek AdLM'yi yükleyebilirsiniz.
6. Devam ettiğinizde karşınıza Şekil 4'daki kuruluş dizinleri diyalog kutusu gelir. Burada "Client Deployment Location", istemcilerin kuruluş dosyalarına ulaşacakları, 2. adımda açtığınız paylaşılmış dizindir. "AutoCAD Network Location" ise, sunucu üzerinde AutoCAD'in kurulacağı ve istemcilerin AutoCAD'in yürütülebilir dosyalarını çalıştıracakları dizindir. Bu dizinler için UNC adlandırma kullanılmalıdır; örneğin \\sunucuadı\paylaşımadı. "Browse" seçeneği ile paylaşılmış dizinlere erişebilirsiniz. Sistemde daha önce kurulmuş bir AutoCAD varsa, bunu kullanamazsınız. Son olarak "Network Support" bölümünden TCP/IP veya IPX seçin.


Şekil 4 – Kuruluş dizinleri

7. Sonraki adımda seri numarası ve CD anahtarı girin.
8. Kişisel bilgileri girin.
9. Sihirbaz, AutoCAD kuruluşu için uyarıda bulunur.
10. Kuruluş tipi olarak, "Typical", "Full", "Compact" veya "Custom" seçeneklerinden birini belirleyin.
11. Sihirbaz, dosyaları gerekli dizinlere kopyalar.

Artık "network" tipi kullanım hazırdır. Bundan sonraki adım için "İstemci Kuruluşu" maddesine geçebilirsiniz.

İstemci Türü Yayma (Client Deployment)

Bu bölümde, istemcilerin AutoCAD'i kendi lokal disklerine kuracakları yayma dizini oluşturulur. AutoCAD'in istemcilerinin lokal disklerine yüklendiği tür kuruluş, aşağıdaki adımlarla gerçekleştirilir.

1. Windows NT'ye ADMINISTRATOR olarak girin.
2. Sunucu üzerinde, istemci kuruluşunda kullanılacak yayma (deployment) dosyaları için, bir tane paylaşılmış dizin yaratın.
3. AutoCAD CD'sindeki \netsetup\setup.exe'yi çalıştırın.
4. Karşınıza Şekil 1'de görünen ağ kuruluş seçimi diyalog kutusu gelir. "Client and AdLM Installation" yani 1. seçeneği işaretleyerek devam edin.
5. Karşınıza AdLM kuruluşuna ilişkin diyalog kutusu gelir. Eğer AdLM'yi daha önceden kurduysanız, "Install License Manager files later" seçeneği ile AdLM kuruluşunu geçebilirsiniz. Yoksa yukarıdaki AdLM Kuruluşu maddesindeki adımlardan geçerek AdLM'yi yükleyebilirsiniz.
6. Devam ettiğinizde karşınıza Şekil 5'deki kuruluş dizinleri diyalog kutusu gelir. Burada "Client Deployment Location", istemcilerin kuruluş dosyalarına ulaşacakları, 2. adımda açtığınız paylaşılmış dizindir. "Silent Mode" seçeneği, sonraki adım olan istemci kuruluşunda, bu aşamada belirlediğiz parametrelerle kuruluşun gerçekleşmesi, istemciye herhangi bir soru sorulmaması anlamına gelir. Böylece her istemcinin aynı tür kuruluşu gerçekleştirdiğine emin olabilirsiniz. "Network Support" bölümünden TCP/IP veya IPX seçin.


Şekil 5 – Kuruluş dizinleri

7. Sonraki adımda seri numarası ve CD anahtarı girin.
8. Kişisel bilgileri girin.
9. Sihirbaz, AutoCAD kuruluşu için uyarıda bulunur.
10. Kuruluş tipi olarak, "Typical", "Full", "Compact" veya "Custom" seçeneklerinden birini belirleyin.
11. Sihirbaz, dosyaları gerekli dizinlere kopyalar.

Artık "client" tipi kullanım hazırdır. Bundan sonraki adım için "İstemci Kuruluşu" maddesine geçebilirsiniz.

İstemci Kuruluşu

Sunucu üzerinde yayma dizini yaratıldıktan sonra sıra istemcilere AutoCAD'in kurulmasına gelir. Kuruluş, her iki türdeki ("network" ve "client") yayma için de aynıdır.

1. İstemci bilgisayarına girin.
2. Sunucudaki yayma dizinindeki setup.exe'yi çalıştırın.
3. Kuruluş tamamlanır.

Yayma dizininin altında \ntwrk dizinindeki nwclient.log dosyası, hangi istemcilerin kuruluşu gerçekleştirdiklerine ilişkin kayıtları tutar.

İstemcide AutoCAD çalıştığında, tüm ağı arayarak AdLM sunucusuna bakar ve ilk bulduğu AdLM sunucusundan lisansı alır. İstemcinin tüm ağı aramak yerine belirli bir sunucudan lisans almasını istiyorsanız, LM_LICENSE_FILE ortam değişkeni (environment variable) ile bunu sağlayabilirsiniz. Ağda birden fazla AdLM sunucusu olabileceğinden veya istemcinin tüm ağı taramakla zaman kaybetmemesini istediğinizden, LM_LICENSE_FILE ortam değişkenini ayarlamanızı öneririz. Formatı şöyledir:

LM_LICENSE_FILE = @bilgisayar_paylaşım_adı1;@bilgisayar_paylaşım_adı2;…;@bilgisayar_paylaşım_adıx

LM_LICENSE_FILE ortam değişkeni, Windows NT'de "Control Panel/System/Environment" bölümünden, Windows 98'de ise autoexec.bat dosyasına yazılacak set satırı ile ayarlanır. Örneğin:

set LM_LICENSE_FILE =@sunucu_adı

Autodesk ürünleri konusundaki gelşmeleri takip edebilmek için, www.sayisalgrafik.com.tr adresine başvurabilirsiniz.